Ψυχή και Σώμα

Επιβαρύνει τη χοληστερίνη ή είναι πλούσια πηγή πρωτεΐνης; Ποια είναι τα θρεπτικά συστατικά του και ποιο μέρος του αυγού πρέπει να τρώμε; Ο δρ Στέλιος Πανταζής εξηγεί τι ισχύει πραγματικά. Λίγα τρόφιμα έχουν αλλάξει τόσες φορές στάτους μέσα σε μια γενιά όσο το αυγό. Τη δεκαετία του ’80 ήταν ο εχθρός της καρδιάς, αυτό που έπρεπε να τρως το πολύ δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα, αν πρόσεχες την υγεία σου. Στις μέρες μας παρουσιάζεται σχεδόν ως η τέλεια τροφή, πλούσια πηγή πρωτεΐνης και θησαυρός θρεπτικών συστατικών. Ποιο από τα δύο ισχύει; Το αυγό είναι όντως ένα από τα πιο πλούσια σε θρεπτικά συστατικά τρόφιμα που υπάρχουν. Ποια είναι αυτά; Γιατί ο κρόκος έχει τόσο πλούσιο διατροφικό προφίλ; Τι συμβαίνει, τελικά, με τη χοληστερίνη; Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο ολόκληρο αυγό και στο ασπράδι; Τι υποστηρίζουν οι μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες; Και τι γίνεται με το ζήτημα της σαλμονέλας; Το θέμα δεν είναι αν το αυγό είναι «καλό» ή «κακό» αλλά με τι το συνοδεύεις, πόσο συχνά το καταναλώνεις και αν υπάρχει κάποιος ιατρικός λόγος ή γενετικός παράγοντας που διαφοροποιεί την πρόσληψή του σε σχέση με ό,τι ισχύει για τον μέσο άνθρωπο. Ο Στέλιος Πανταζής είναι γιατρός εξειδικευμένος στην Ιατρική Διατροφολογία και στις διαταραχές του μεταβολισμού.

Η διδάκτωρ Φιλοσοφίας και Συνθετικής Ψυχολογίας Χαρά Τράπκου λύνει όλες τις απορίες μας για ένα θέμα που δοκιμάζει τις σχέσεις. Στο νέο επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα», η Τζούλη Αγοράκη συναντά τη διδάκτορα Φιλοσοφίας και Συνθετικής Ψυχολογίας Χαρά Τράπκου και συζητούν για ένα από τα πιο δύσκολα και αντιφατικά κεφάλαια μιας σχέσης: την απιστία. Πότε αρχίζει πραγματικά η απιστία; Στο φιλί, στο κρυφό μήνυμα, στη σεξουαλική πράξη ή μήπως πολύ νωρίτερα, στη φαντασίωση και στην απόφαση να κρατήσουμε κάτι κρυφό από τον άνθρωπό μας; Η συζήτηση εστιάζει σε όσα συμβαίνουν πριν, κατά τη διάρκεια και μετά, αναζητώντας όχι τον ένοχο αλλά την κατανόηση. Η απιστία εξετάζεται πέρα από το δίπολο «σωστό-λάθος», «ηθικό-ανήθικο». Η ενοχή, όπως εξηγεί η Χαρά Τράπκου, συνδέεται συχνά με τον τρόπο που μεγαλώσαμε, τα οικογενειακά πρότυπα, τα μηνύματα που δεχθήκαμε για τη σχέση, τη δέσμευση και τη θυσία. Τι σημαίνει τελικά να είσαι πιστός; Και πόσο εύκολο είναι να παραμείνεις αφοσιωμένος σε έναν άνθρωπο όταν η επιθυμία δεν υπακούει πάντα στο πλαίσιο που της έχουμε θέσει; Ο Φρόιντ μίλησε για τη μόνιμη σύγκρουση μεταξύ ερωτικών ορμών και κανόνων του πολιτισμού. Γιατί, λοιπόν, απατούμε; Από επιθυμία, μοναξιά, ανάγκη για επιβεβαίωση ή φόβο της οικειότητας; Και, τελικά, μπορεί μια σχέση να σταθεί ξανά μετά την αλήθεια; Στο επίκεντρο βρίσκεται και το μεγάλο ερώτημα: πρέπει να αποκαλύπτουμε μια απιστία ή η αποκάλυψη μπορεί να λειτουργήσει καταστροφικά για μια ήδη εύθραυστη σχέση; Μπορεί ένα ζευγάρι να επιβιώσει μετά την προδοσία και, ακόμη περισσότερο, να δημιουργήσει ένα νέο «συμβόλαιο» μεταξύ του; Η συζήτηση περνά από τα ερωτικά τρίγωνα και την εξιδανίκευση του «άλλου» και φτάνει μέχρι την ανάγκη για έλεγχο, την ανασφάλεια και τον φόβο της ματαίωσης.

Αξίζει μια μόνιμη θέση στο πιάτο μας το κατακόκκινο λαχανικό ή είναι ένας ακόμα διατροφικός μύθος; Γιατί το προτιμούν οι αθλητές, ποια τα οφέλη για την καρδιά, τους μυς, τον εγκέφαλο και το συκώτι αλλά και τι πρέπει να προσέχουμε στην κατανάλωσή του; Εκτός από νόστιμο και εύκολο στην κατανάλωση το παντζάρι, είναι και υγιεινό; Στα social media πολλοί το αντιμετωπίζουν σχεδόν ως ένα ιατρικό θαύμα. Αθλητές αντοχής πίνουν συμπυκνωμένο χυμό παντζαριού πριν από μαραθωνίους. Εταιρείες συμπληρωμάτων υπόσχονται ότι η σκόνη παντζαριού καθαρίζει τις αρτηρίες, εκτοξεύει την ενέργεια και οξυγονώνει τον εγκέφαλο. Κάποιοι το αποκαλούν ακόμα και «φυσικό Viagra» και το απόλυτο ελιξίριο για το συκώτι. Από την άλλη, πολλοί προειδοποιούν ότι το παντζάρι περιέχει μόνο ζάχαρη και πρέπει να το αποφεύγουμε. Τι ισχύει τελικά; Διατροφικά, το παντζάρι είναι μια αποθήκη γεμάτη μικροθρεπτικά συστατικά με λίγες θερμίδες. Ένα φλιτζάνι βρασμένα παντζάρια δίνει μόλις 60 θερμίδες, σχεδόν καθόλου λίπος και καθόλου χοληστερόλη. Είναι δύσκολο να παραφάει κάποιος παντζάρια. Ακόμα όμως κι αν συμβεί αυτό, ούτε θα βαρυστομαχιάσει ούτε θα υποφέρει γιατί η θερμιδική τους πυκνότητα είναι πολύ χαμηλή. Αυτό σημαίνει ότι μεγάλη ποσότητα τροφής έχει πολύ λίγες θερμίδες. Είναι αυτό όμως το μοναδικό όφελός τους; Τι άλλο περιέχουν; Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου το 2012 και του Ρίο το 2016 παρατηρήθηκε ότι δεκάδες κορυφαίοι αθλητές αντοχής έπιναν συστηματικά χυμό παντζαριού πριν από τις προπονήσεις και τους αγώνες τους. Γιατί απέκτησαν ξαφνικά αυτήν τη συνήθεια; Ποια είναι η αλήθεια για το παντζάρι; Είναι πράγματι υπερτροφή; Ποιος είναι ο σωστός τρόπος να το μαγειρεύουμε; Ποια τα οφέλη για τον οργανισμό και πώς πρέπει να το καταναλώνουμε; Ο Στέλιος Πανταζής είναι γιατρός εξειδικευμένος στην Ιατρική Διατροφολογία και στις διαταραχές του μεταβολισμού.

Με αφορμή το ομώνυμο βιβλίο του, ο ψυχίατρος, ψυχαναλυτής και συγγραφέας μιλά για τον καθοριστικό ρόλο των γονιών στην ψυχική ανάπτυξη των παιδιών και απαντά στο πότε ένα παιδί χρειάζεται όντως τη βοήθεια ενός ειδικού. Τι σημαίνει, στην πραγματικότητα, ότι τα παιδιά θέλουν γονείς; Ότι δεν χρειάζονται ποτέ τη βοήθεια ενός ψυχολόγου; Ότι όλα τα προβλήματα πρέπει να τα διαχειρίζονται αποκλειστικά η μητέρα και ο πατέρας; Ή μήπως ότι, πριν από κάθε ταμπέλα, διάγνωση ή παραπομπή σε έναν ειδικό, ένα παιδί χρειάζεται πρώτα δύο ανθρώπους που να μπορούν να είναι πραγματικά παρόντες, να το ακούν, να το αποδέχονται και να το καθοδηγούν; Το βιβλίο του Νίκου Σιδέρη «Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν!» δεν απευθύνεται σε τέλειους γονείς, ούτε έχει σκοπό να τους κατηγορήσει. Απευθύνεται σε καθημερινούς γονείς: σε εκείνους που αγαπούν βαθιά τα παιδιά τους, φοβούνται μήπως κάνουν λάθη, αναρωτιούνται πότε χρειάζεται να βάλουν όρια και πότε να κάνουν ένα βήμα πίσω, πότε να επιμείνουν και πότε να αφήσουν χώρο. Ασφαλώς, η συζήτηση σε αυτό το podcast δεν είναι μια κουβέντα εναντίον της ψυχοθεραπείας. Είναι μια συζήτηση για το πότε ένα παιδί χρειάζεται πραγματικά τη βοήθεια ενός ειδικού, αλλά και για το πότε χρειάζεται πρώτα να κοιτάξουμε τι συμβαίνει μέσα στην οικογένεια και στη σχέση γονέα-παιδιού. Τι μπορεί να κάνει ένας γονιός όταν νιώθει ότι δεν τα καταφέρνει; Πόσο σημαντικά είναι η παρουσία, η αποδοχή και τα όρια; Και, τελικά, είμαστε όλοι έτοιμοι να γίνουμε γονείς; Ο Σιδέρης υπογραμμίζει ότι υπάρχουν περιπτώσεις όπου η βοήθεια ειδικού είναι απαραίτητη. Απότομες αλλαγές στη συμπεριφορά, επίμονη απομόνωση, έντονη συναισθηματική δυσκολία ή αναφορές σε αυτοκτονία χρειάζονται άμεση και σοβαρή διερεύνηση. Το βασικό μήνυμα της συζήτησης είναι ότι ο γονιός δεν χρειάζεται να είναι τέλειος. Χρειάζεται να είναι παρών, να αποδέχεται το παιδί του και να μην φοβάται να το καθοδηγήσει.

Μήπως το ταπεινό λαχανικό είναι η υπερτροφή που αγνοούσαμε; Γιατί η κατανάλωσή της έχει συνδεθεί με την παχυσαρκία; Πώς μπορούμε να την εντάξουμε σωστά στη διατροφή μας και ποια είναι η καλύτερη, η λευκή ή η γλυκοπατάτα; Ο δρ Στέλιος Πανταζής εξηγεί τι ισχύει πραγματικά. Ποια είναι τα θρεπτικά συστατικά της πατάτας, γιατί δεν πρέπει να κοιτάμε μόνο το άμυλο, τι αλλάζει όταν κρυώσει, πότε αποτελεί μια καλή επιλογή για το πιάτο μας και τι κινδύνους κρύβουν τα συνοδευτικά της και ο τρόπος παρασκευής; Όταν σκεφτόμαστε τις διάσημες υπερτροφές της εποχής μας, το μυαλό μας πηγαίνει συνήθως σε εξωτικά μούρα από τον Αμαζόνιο, σε σκούρα φυλλώδη λαχανικά με περίπλοκα ονόματα ή σε σπόρους που μέχρι πριν από δέκα χρόνια δεν τους ξέραμε καν. Σπάνια –ίσως και ποτέ– πηγαίνει στον πιο ταπεινό πρωταγωνιστή που έχει σχεδόν κάθε κουζίνα στον κόσμο, την πατάτα. Για δεκαετίες η πατάτα βρίσκεται στο κέντρο μιας διατροφικής διαμάχης. Στη συνείδηση του κόσμου ταυτίζεται άλλοτε με τη φτώχεια και την επιβίωση, άλλοτε με τη σύγχρονη επιδημία της παχυσαρκίας, τις αλυσίδες γρήγορου φαγητού και τις δίαιτες που απαγορεύουν τους υδατάνθρακες. Είναι, τελικά, η πατάτα ένα θρεπτικό λαχανικό που αξίζει μια θέση στο πιάτο μας ή ένα comfort food που πρέπει να αποφεύγουμε; Η απάντηση, όπως συμβαίνει συνήθως στη επιστήμη της διατροφής, δεν είναι ασπρόμαυρη, και θέλει ανάλυση.

Tι ρωτάμε τον γιατρό μας πριν από μια ιατρική πραξη και τι πρέπει να προσέχουμε; Πώς προστατεύεται ένας ασθενής από πιθανούς κινδύνους; Η δερματολόγος-αφροδισιολόγος Μάργκη Καπελλάρη λύνει όλες μας τις απορίες. Ζούμε σε μια εποχή κατά την οποία η αισθητική, οι ενέσιμες θεραπείες, τα λέιζερ, οι διαδικασίες αναγέννησης και ό,τι υπόσχεται να μας κάνει πιο ξεκούραστους, πιο νέους ή απλώς να νιώσουμε καλύτερα με τον εαυτό μας έχουν μπει σχεδόν στην καθημερινότητά μας. Και πολύ συχνά τις αντιμετωπίζουμε όπως όταν κλείνουμε ένα απλό ραντεβού σε κάποιο ινστιτούτο αισθητικής. Οι ιατρικές πράξεις έχουν ενδείξεις, αντενδείξεις, κανόνες, πιθανούς κινδύνους· πάνω απ’ όλα, απαιτείται να γίνονται με τον σωστό άνθρωπο, στον σωστό χώρο, με τη σωστή ενημέρωση. Πριν από κάθε ιατρική πράξη –μικρή ή μεγάλη, θεραπευτική ή αισθητική– υπάρχει ένα στάδιο που συχνά προσπερνάμε: πρέπει να καταλάβουμε τι ακριβώς θα συμβεί στο σώμα μας. Ποιος την κάνει; Τι υλικό ή φάρμακο χρησιμοποιεί; Ποιοι είναι οι πιθανοί κίνδυνοι και τι γίνεται αν παρουσιαστεί μια επιπλοκή; Γιατί σήμερα, ειδικά στον χώρο της ομορφιάς, το λεξιλόγιο έχει γίνει πολύ καθησυχαστικό. Μιλάμε για «λίγο αίμα», «ένα φυσικό booster», «μια απλή ενέσιμη θεραπεία», σχεδόν σαν να αναφερόμαστε σε όσα συμβαίνουν σε ένα ραντεβού περιποίησης. Όμως η φυγοκέντρηση αίματος, το PRP, οι ενέσεις και κάθε πράξη που αφορά το σώμα δεν παύουν να είναι ιατρικές πράξεις. Και η ασφάλεια δεν είναι κάτι δεδομένο· οφείλουμε να την ελέγχουμε. Με αφορμή τη δημόσια συζήτηση μετά τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, μιλάμε για το δικαίωμά μας να ρωτάμε, να ενημερωνόμαστε και να μη ντρεπόμαστε να ζητήσουμε χρόνο ή και δεύτερη γνώμη. Με τη δερματολόγο-αφροδισιολόγο Μάργκη Καπελλάρη προσπαθούμε να ξεκαθαρίσουμε τι είναι οι θεραπείες που ακούμε συνεχώς, ποιοι είναι οι πραγματικοί κίνδυνοι και πώς προστατεύεται ένας ενημερωμένος ασθενής.

Γιατί έχει ενοχοποιηθεί η κατανάλωση του αγαπημένου φρούτου; Είναι η φυσική φρουκτόζη του τόσο επικίνδυνη όσο η ζάχαρη; Σε πολύ κόσμο που προσπαθεί να χάσει βάρος αλλά και σε διαβητικούς δίνεται συχνά η οδηγία «προσοχή στα σταφύλια». Ο δρ Στέλιος Πανταζής εξηγεί τι ισχύει. Πόσο υγιεινά είναι τα σταφύλια; Ποιες ποικιλίες προστατεύουν την υγεία περισσότερο; Έχουν όλα τα σταφύλια την ίδια επίδραση; Είναι όντως κενές θερμίδες, όπως τα κατηγορούν κάποιοι; Είναι η φυσική φρουκτόζη και γλυκόζη του σταφυλιού τόσο επικίνδυνη όσο η επεξεργασμένη ζάχαρη; Τα πράγματα έγιναν δύσκολα στην Ελλάδα για τα σταφύλια πριν από περίπου 30-40 χρόνια, όταν πολλοί γιατροί άρχισαν να προτείνουν σε άτομα με διαβήτη να αποφεύγουν τα σταφύλια, μαζί με τα σύκα και άλλα γλυκά φρούτα. Μάλιστα, αυτό έγινε ακόμα πιο έντονο τα τελευταία χρόνια, με την άνοδο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και την εμμονή με τις δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων. Το αγαπημένο αυτό φρούτο έχει βρεθεί στη θέση του κατηγορούμενου. Σε πολύ κόσμο που προσπαθεί να χάσει βάρος, αλλά και σε διαβητικούς, δίνεται συχνά η ίδια αυστηρή οδηγία, «προσοχή στα σταφύλια, είναι επικίνδυνα για την υγεία». Είναι όμως η φυσική φρουκτόζη και γλυκόζη του σταφυλιού επικίνδυνη; Ή μήπως, εστιάζοντας μόνο στους υδατάνθρακες, χάνουμε ένα φρούτο που είναι από τα πιο πλούσια σε φυτοχημικές ουσίες που έχει να προσφέρει η φύση; Σε αυτό το πόντκαστ θα δούμε τα δεδομένα και θα απαντήσουμε στο ερώτημα πόσο υγιεινά είναι τελικά τα σταφύλια. Σίγουρα τα σταφύλια δεν είναι απλώς κενές θερμίδες που προέρχονται αποκλειστικά από ζάχαρη, όπως τα κατηγορούν οι απλουστευτικές προσεγγίσεις. Είναι ένα από τα καλύτερα φυσικά τρόφιμα που υπάρχουν, σχεδόν σαν να σχεδιάστηκε για να προστατεύει το αγγειακό σύστημα, να τρέφει το μικροβίωμα, να στηρίζει την αιμάτωση του εγκεφάλου και να δίνει κυτταρική ενέργεια. Για υγιείς ενήλικες και όσους ασκούνται, μία μερίδα, περίπου ένα φλιτζάνι την ημέρα, ιδανικά πριν ή αμέσως μετά την άσκηση, είναι εξαιρετική πηγή ενυδάτωσης, ηλεκτρολυτών και αναπλήρωσης του μυϊκού γλυκογόνου.

Κάποιοι τα παρουσιάζουν ως το απόλυτο αντιγηραντικό εργαλείο. Τι είναι τελικά τα πεπτίδια, τι απ’ όσα υπόσχονται πραγματοποιούν και ποιοι κίνδυνοι υπάρχουν; Ο δρ. ΣτέλιοςΠανταζής εξηγεί τι ισχύει. Αν περνάτε έστω και λίγο χρόνο στα social media, ειδικά στους κύκλους της υγείας, της ευεξίας, του biohacking και της μακροζωίας, σίγουρα θα έχετε ακούσει τη λέξη που μονοπωλεί το ενδιαφέρον τον τελευταίο καιρό: «πεπτίδια». Κάποιοι τα παρουσιάζουν ως το απόλυτο εργαλείο, ως πηγή νεότητας, ως το μυστικό για γρήγορη απώλεια λίπους, απίστευτη μυϊκή αποκατάσταση και τέλειο δέρμα. Βλέπουμε ανθρώπους να ορκίζονται στα αποτελέσματά τους, κλινικές αντιγήρανσης στο εξωτερικό να ξεφυτρώνουν παντού με πανάκριβες ενέσιμες θεραπείες, και άλλα τέτοια. Από ιατρική και διατροφική σκοπιά, όμως, όταν μια ουσία υπόσχεται να λύσει κάθε πρόβλημα, πρέπει να είμαστε πολύ επιφυλακτικοί. Τι είναι ακριβώς τα πεπτίδια; Πώς λειτουργούν στον οργανισμό μας; Ποια στηρίζονται σε πραγματικά κλινικά δεδομένα και ποια είναι απλώς πανάκριβες και δυνητικά επικίνδυνες ανοησίες; Τα πεπτίδια έχουν σαφώς σημαντικό επιστημονικό ενδιαφέρον και αντιπροσωπεύουν το μέλλον της εξατομικευμένης ιατρικής. Η ικανότητα να δίνουμε στο σώμα ακριβείς οδηγίες σε κυτταρικό επίπεδο θα αλλάξει σίγουρα τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τις αρρώστιες τις επόμενες δεκαετίες. Η μετάβαση όμως από την εξατομικευμένη ιατρική για τους ασθενείς στο ψυχαγωγικό biohacking για τους υγιείς είναι γεμάτη παγίδες. Πρέπει να ξεχάσουμε τα πεπτίδια; Όχι. Αναγνωρίζουμε τις μεγάλες δυνατότητές τους, χρησιμοποιούμε όσα είναι εγκεκριμένα ιατρικώς και περιμένουμε η επιστήμη να δώσει απαντήσεις για τα υπόλοιπα. Το πιο σημαντικό, όμως, είναι να θυμόμαστε ότι μπορούμε να βελτιώσουμε τη δική μας φυσική παραγωγή πεπτιδίων χωρίς να βασιζόμαστε σε ενέσεις που δεν έχουν ελεγχθεί επιστημονικά.

Πότε μια επιλογή είναι πραγματικά δική μας και πότε υπαγορεύεται από την οικογένεια, την κοινωνία και τον φόβο για το «τι θα πει ο κόσμος»; Εξηγεί η διδάκτωρ Φιλοσοφίας και Συνθετικής Ψυχολογίας Χαρά Τράπκου. Στο νέο επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα», η Τζούλη Αγοράκη συναντά τη διδάκτωρ φιλοσοφίας και συνθετικής ψυχολογίας Χαρά Τράπκου και συζητούν για τις γκρίζες ζώνες της ζωής: εκεί όπου δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις, ξεκάθαροι κανόνες και ασφαλή «ή το ένα ή το άλλο». Από μικροί μαθαίνουμε να λειτουργούμε μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο «πρέπει» — να είμαστε καλοί γονείς, σωστοί σύντροφοι, διακριτικοί άνθρωποι, να μην απογοητεύουμε και, κυρίως, να μην ξεφεύγουμε από όσα θεωρούνται κοινωνικά αποδεκτά. Όμως η πραγματική ζωή είναι πολύ πιο σύνθετη. Στη συζήτηση μπαίνει στο επίκεντρο η δύναμη του «και» απέναντι στο «ή»: το δικαίωμα να συνυπάρχουν μέσα μας διαφορετικές επιθυμίες, αμφιβολίες και αντιφάσεις. Η Χαρά Τράπκου μιλά για τα διλήμματα που φέρνουν οι άνθρωποι στην ψυχοθεραπεία, για την ενοχή, την απιστία, τα «πρέπει» που μπορεί να λειτουργούν άλλοτε ως προστασία και άλλοτε ως φυλακή, αλλά και για την ανάγκη να αναπλαισιώσουμε τον ηθικό μας χάρτη. Ιδιαίτερη θέση έχει η πίεση που βιώνουν οι γυναίκες γύρω από τη μητρότητα, την ηλικία και την κοινωνική προσδοκία, αλλά και η αμφιθυμία που μπορεί να συνοδεύει τη μητρότητα χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάποια είναι «κακή μητέρα». Μιλούν ακόμη για την ελευθερία και την ευθύνη στις σχέσεις, για τις διαφορετικές αξίες μέσα στην οικογένεια και για όσα τα παιδιά αντιλαμβάνονται ακόμη κι όταν δεν λέγονται.

Με την παιδοψυχολόγο Ευαγγελίνα Τζήμα συζητάμε για το πώς περνάμε από την ανεμελιά των διακοπών στη ρουτίνα και το πρόγραμμα του σχολείου. Υπάρχει κάτι παράξενο στον Σεπτέμβρη. Θεωρητικά, είναι ένας μήνας καινούργιας αρχής: καινούργια τετράδια, καινούργια μολύβια, καινούργια τάξη, φίλοι που ξανασυναντιούνται. Κι όμως, για πολλά παιδιά δεν είναι εύκολη η προσαρμογή. Μέχρι χθες είχαμε καλοκαίρι: ύπνος χωρίς ξυπνητήρι, θάλασσα, παιχνίδι, ατέλειωτες μέρες χωρίς πρόγραμμα. Και ξαφνικά επιστρέφει το ρολόι: «ξύπνα», «ντύσου», «φύγαμε», σχολείο, διάβασμα, δραστηριότητες, ύπνος νωρίς. Κι εμείς οι γονείς συχνά αγχωνόμαστε πριν ακόμη χτυπήσει το πρώτο κουδούνι. «Πρέπει να μπει πρόγραμμα». «Να περιορίσουμε τις οθόνες». «Να κοιμάται νωρίτερα». «Να σφίξουμε λίγο τα λουριά». Χρειάζεται, όμως, πράγματι να τα σφίξουμε; Ή μήπως αυτό που χρειάζεται ένα παιδί είναι κάτι διαφορετικό: μια γέφυρα που θα το βοηθήσει να περάσει από την ανεμελιά του καλοκαιριού στη σχολική καθημερινότητα με πιο ήπιο και ασφαλή τρόπο; Και τι κάνουμε όταν μας λέει το πιο απλό και ταυτόχρονα δύσκολο «δεν θέλω να πάω σχολείο»; Με την παιδοψυχολόγο και ψυχοθεραπεύτρια Ευαγγελίνα Τζήμα συζητάμε για αυτήν ακριβώς τη μετάβαση. Όχι μόνο για το πώς ένα παιδί ξαναμπαίνει σε πρόγραμμα αλλά και για το τι συμβαίνει μέσα του όταν μια περίοδος ελευθερίας τελειώνει και μια νέα περίοδος υποχρεώσεων ξεκινά. Η Ευαγγελίνα Τζήμα μάς εξηγεί ότι η προσαρμογή χρειάζεται χρόνο – για τα παιδιά αλλά και για τους γονείς. Το «δεν θέλω να πάω σχολείο» δεν είναι απαραίτητα καπρίτσιο αλλά ένα μήνυμα που αξίζει να ακουστεί, ώστε να καταλάβουμε τι πραγματικά δυσκολεύει το παιδί. Στη συζήτηση μπαίνουν ακόμη η ανάγκη των παιδιών για ελεύθερο χρόνο και παιχνίδι, τα όρια και η σχέση τους με τις οθόνες. Παράλληλα, εξετάζουμε τη δική μας δυσκολία να επιστρέψουμε στην «κανονικότητα», αλλά και τη μελαγχολία που συχνά συνοδεύει το τέλος του καλοκαιριού. Ίσως, τελικά, η καλύτερη επιστροφή να μην είναι αυτή με τα περισσότερα «πρέπει» αλλά εκείνη που αφήνει λίγο χώρο για προσαρμογή.

Αν μπορούσαμε να κάνουμε μόνο τρία πράγματα για να επιβραδύνουμε τη γήρανση, ποια θα ήταν αυτά; Η δερματολόγος Βάσω Ιακωβάκη λύνει όλες μας τις απορίες. Η εμμηνόπαυση δεν αλλάζει μόνο τον κύκλο μιας γυναίκας. Αλλάζει και το δέρμα της. Μήπως, όμως, γι’ αυτό δεν φταίει μόνο η εμμηνόπαυση αλλά και η κληρονομικότητα, η διατροφή, η άσκηση, το κάπνισμα, το αλκοόλ και η έκθεση στον ήλιο; Στο νέο επεισόδιο της σειράς «Ψυχή και Σώμα», η Τζούλη Αγοράκη συζητά με τη δερματολόγο Βάσω Ιακωβάκη για το τι πραγματικά συμβαίνει στο δέρμα μας κατά την προεμμηνόπαυση και την εμμηνόπαυση και ποιοι παράγοντες επιταχύνουν τη γήρανση. Γιατί το πρόσωπο χάνει τη σφριγηλότητά του; Γιατί αλλάζει το περίγραμμα του προσώπου; Πόσο επηρεάζει η απότομη πτώση των οιστρογόνων το κολλαγόνο, την ελαστίνη και την ενυδάτωση; Γιατί εμφανίζονται πιο έντονες ρυτίδες, ξηρότητα και χαλάρωση μετά τα 50; Ξεκαθαρίζουμε, επίσης, ποιες θεραπείες έχουν την πιο έγκυρη επιστημονική βάση, από τα βιοδιεγερτικά και τα λέιζερ μέχρι τα νήματα, τα skin boosters και τη σωστή καθημερινή περιποίηση. Πότε αξίζει να ξεκινήσει κανείς μια θεραπεία, ποιες είναι οι ρεαλιστικές προσδοκίες που μπορεί να έχει και ποια λάθη κάνουν πολλές γυναίκες στην προσπάθειά τους να «σταματήσουν» τον χρόνο; Ποιον ρόλο παίζουν η πρωτεΐνη, η άσκηση και ο ύπνος στην ποιότητα του δέρματος;

Πολλοί άνθρωποι ανοίγουν ένα chatbot όταν νιώθουν άγχος, μοναξιά ή αβεβαιότητα, αναζητώντας παρηγοριά. Η ψυχοθεραπεύτρια Σοφιάνα Μηλιωρίτσα απάντα στο ερώτημα αν μπορεί η συνομιλία με την τεχνητή νοημοσύνη να θεωρηθεί ψυχοθεραπεία. Για πολλούς ανθρώπους η τεχνητή νοημοσύνη έχει γίνει ένας εύκολα προσβάσιμος συνομιλητής. Είναι διαθέσιμη οποιαδήποτε στιγμή, δεν κρίνει και συχνά απαντά με έναν τρόπο που μοιάζει υποστηρικτικός και συμπονετικός. Κάποιοι τη χρησιμοποιούν για να βάλουν σε τάξη τις σκέψεις τους, άλλοι για να εκφράσουν συναισθήματα που δυσκολεύονται να μοιραστούν με άλλους ανθρώπους. Όμως μπορεί η συνομιλία με ένα chatbot να θεωρηθεί ψυχοθεραπεία; Σε αυτό το επεισόδιο συζητάμε με την ψυχοθεραπεύτρια Σοφιάνα Μηλιωρίτσα για τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο της ψυχικής υγείας, τις δυνατότητές της αλλά και τους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν από τη χρήση της ως υποκατάστατου της ανθρώπινης σχέσης. Αναλύουμε γιατί όλο και περισσότεροι άνθρωποι στρέφονται στην τεχνητή νοημοσύνη για συναισθηματική υποστήριξη, τι σημαίνει η αίσθηση της άμεσης διαθεσιμότητας και γιατί η απουσία κριτικής μπορεί να κάνει ένα chatbot να μοιάζει με έναν ασφαλή χώρο έκφρασης. Παράλληλα, εξετάζουμε τη διαφορά μεταξύ μιας συνομιλίας με μια μηχανή και της θεραπευτικής διαδικασίας, η οποία βασίζεται στη σχέση, στην παρουσία, στη γνώση του προσωπικού ιστορικού και στην ανθρώπινη επαφή. Συζητάμε, επίσης, το αν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει στην πρώιμη αναγνώριση συμπτωμάτων, στη μείωση του στίγματος γύρω από την ψυχική υγεία και αν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο υποστήριξης για τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας. Παράλληλα, εξετάζουμε τους κινδύνους της εξάρτησης, της απομόνωσης και της ψευδαίσθησης μιας εξατομικευμένης σχέσης. Ένα επεισόδιο για τα όρια μεταξύ της τεχνολογίας και της ανθρώπινης σύνδεσης. Γιατί η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο αυτοπαρατήρησης και πληροφόρησης, όμως η ψυχοθεραπεία δεν είναι μόνο διάλογος. Είναι μια σχέση που παραμένει βαθιά ανθρώπινη.

Πολλοί πιστεύουν ότι η λεύκη είναι μεταδοτική ή επικίνδυνη. Στην πραγματικότητα, η μεγαλύτερη πρόκληση για όσους ζουν με αυτήν είναι το κοινωνικό στίγμα. Η Άννα Γκάργκα μιλά στη LiFO για την αποδοχή του σώματός της και τη ζωή με τη νόσο. Η λεύκη δεν πονά, δεν μεταδίδεται και δεν απειλεί τη ζωή. Κι όμως, για χιλιάδες ανθρώπους, το πιο δύσκολο κομμάτι δεν είναι τα λευκά σημάδια στο δέρμα αλλά τα αδιάκριτα βλέμματα, οι συνεχείς ερωτήσεις και η ανάγκη να απολογούνται για κάτι που είναι απλώς μέρος του σώματός τους. Η γραφίστρια Άννα Γκάργκα μιλά με ειλικρίνεια για τη ζωή με λεύκη και την αποδοχή του σώματος. Στα 24 της, η Άννα παρατήρησε ένα μικρό λευκό σημάδι στο δέρμα της. Δεν φανταζόταν τότε ότι αυτό θα ήταν η αρχή μιας διαδρομής που θα τη συνόδευε σε όλη της τη ζωή. Η διάγνωση ήταν λεύκη, ένα αυτοάνοσο δερματικό νόσημα που προκαλεί απώλεια της χρωστικής του δέρματος και εξακολουθεί να περιβάλλεται από μύθους και παρανοήσεις. Στο νέο επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα», η Άννα μιλά ανοιχτά για τον φόβο που ένιωσε όταν εμφανίστηκαν τα πρώτα σημάδια, την αγωνία για το πώς θα εξελισσόταν η νόσος και την προσπάθειά της, ιδιαίτερα τα πρώτα χρόνια, να κρύβει το σώμα της για να αποφύγει τα βλέμματα και τις αδιάκριτες ερωτήσεις. Όπως εξηγεί, η μεγαλύτερη δυσκολία δεν είναι η ίδια η λεύκη αλλά η άγνοια που τη συνοδεύει. Η ανάγκη να απαντάς διαρκώς στην ερώτηση «τι είναι αυτό;», να εξηγεί ότι η λεύκη δεν μεταδίδεται και να διαλύει στερεότυπα μπορεί να σε εξαντλήσει. «Δεν με κουράζει η λεύκη. Με κουράζει το ότι πρέπει να την εξηγώ ξανά και ξανά», λέει χαρακτηριστικά. Η συζήτηση φωτίζει τη σημασία της σωστής ενημέρωσης, της έγκαιρης διάγνωσης από τον δερματολόγο αλλά και της ψυχολογικής υποστήριξης που προσφέρουν η οικογένεια, οι φίλοι και οι κοινότητες ανθρώπων που μοιράζονται την ίδια εμπειρία. Η Άννα εξηγεί πώς η γνωριμία της με τον Πανελλήνιος Σύλλογο Ασθενών «Επιδέρμια» τη βοήθησε να αποδεχτεί το σώμα της, να πάψει να αισθάνεται μόνη και να μετατρέψει μια προσωπική δυσκολία σε δύναμη.

Μπορεί η ψωρίαση να μην είναι μεταδοτική, όμως το κοινωνικό στίγμα παραμένει. Η Τίνα Κουκοπούλου μιλά στη LiFO για τη ζωή με τη νόσο, τις διακρίσεις που βίωσε και τη σημασία της ενημέρωσης. Στα 16 της διαγνώστηκε με ψωρίαση. Χρόνια αργότερα έφτασε να έχει ψωριασικές βλάβες στο 95% του σώματός της, να διωχτεί από γυμναστήριο επειδή κάποιοι φοβήθηκαν ότι «κολλάει» και να μετατρέψει αυτή την εμπειρία σε αγώνα για τα δικαιώματα των ασθενών. Η Τίνα Κουκοπούλου, ιδρυτικό μέλος του Πανελλήνιου Συλλόγου Ασθενών «Επιδέρμια», μιλά για μια νόσο που παραμένει βαθιά παρεξηγημένη. Η ψωρίαση δεν είναι μόνο μια δερματική πάθηση και, κυρίως, δεν είναι μεταδοτική. Κι όμως, χιλιάδες άνθρωποι συνεχίζουν να βιώνουν φόβο, προκατάληψη και αποκλεισμό εξαιτίας της. Στο νέο επεισόδιο της σειράς πόντκαστ «Ψυχή & Σώμα», η Μερόπη Κοκκίνη φιλοξενεί την Τίνα Κουκοπούλου, τοπογράφο μηχανικό και διδάκτορα του ΑΠΘ και μαζί κάνουν μια βαθιά προσωπική συζήτηση που αφορά τη ζωή με την ψωρίαση. Η Τίνα μιλά για τη διάγνωση, την εξέλιξη της νόσου σε ψωριασική αρθρίτιδα, τις εξάρσεις και τις υφέσεις αλλά και για την πιο δύσκολη περίοδο της ζωής της, όταν το 95% του σώματός της καλύφθηκε από ψωριασικές πλάκες. Εξηγεί γιατί σήμερα η ψωρίαση αντιμετωπίζεται ως συστηματική φλεγμονώδης νόσος που μπορεί να συνδέεται με καρδιαγγειακά νοσήματα, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, νόσο του Crohn και κατάθλιψη, υπογραμμίζοντας τη σημασία της σωστής θεραπείας και της στενής συνεργασίας με τον γιατρό. Σχετικά με το κοινωνικό στίγμα που ακολουθεί τους ανθρώπους που πάσχουν από ψωρίαση, περιγράφει την εμπειρία από την απαγόρευση εισόδου της σε γυμναστήριο επειδή κάποιοι θεώρησαν, εσφαλμένα, ότι η ψωρίαση μεταδίδεται, αλλά και ιστορίες ανθρώπων που ακόμη και σήμερα βλέπουν κάποιους να αρνούνται να τους δώσουν το χέρι. Αυτά έγιναν η αφορμή να αφιερωθεί στη διεκδίκηση των δικαιωμάτων των ασθενών μέσα από τον Σύλλογο «Επιδέρμια», συμβάλλοντας σε ουσιαστικές αλλαγές, όπως η μείωση της συμμετοχής στα φάρμακα. Ένα επεισόδιο για την αποδοχή, την ενημέρωση και τη δύναμη της κοινότητας, που υπενθυμίζει ότι πίσω από κάθε χρόνια νόσο υπάρχουν άνθρωποι που ζητούν κατανόηση, ισότιμη αντιμετώπιση και πρόσβαση στη σωστή φροντίδα.

Tι σημαίνουν οι νέες λέξεις που διαβάζουμε στα ράφια και ακούμε στα social media; Με την beauty editor Έφη Ανέστη ψάχνουμε τις απαντήσεις και ξεχωρίζουμε την επιστήμη από το marketing. «Νιασιναμίδη, ρετινόλη, πεπτίδια, εξωσώματα, PDRN, growth factors»: Αν νιώθετε ότι κάθε φορά που ανοίγετε το Instagram ή μπαίνετε σε ένα κατάστημα καλλυντικών ακούτε και μια καινούργια “μαγική” λέξη, δεν είστε οι μόνοι. Η επιστήμη της κοσμετολογίας εξελίσσεται με απίστευτη ταχύτητα και μαζί της αλλάζει και η γλώσσα της ομορφιάς. Ποιες από αυτές τις ουσίες έχουν πραγματικά επιστημονικά δεδομένα πίσω τους; Ποιες είναι δοκιμασμένες εδώ και δεκαετίες και ποιες αποτελούν τις νέες υποσχέσεις της αισθητικής ιατρικής; Και κυρίως, πώς μπορεί ένας καταναλωτής να ξεχωρίσει τι χρειάζεται πραγματικά το δέρμα του από αυτό που είναι απλώς μια τάση των social media; Πόσο σημαντική είναι τελικά η σωστή χρήση τους και πότε η υπερβολή μπορεί να κάνει περισσότερο κακό παρά καλό; Σε αυτό το επεισόδιο επιχειρούμε να αποκωδικοποιήσουμε το νέο λεξιλόγιο της περιποίησης. Μαζί με την beauty editor της LiFO Έφη Ανέστη μεταφράζουμε τους πιο δημοφιλείς όρους του skincare σε απλά ελληνικά, εξηγούμε πώς λειτουργούν, σε ποιες ηλικίες και ανάγκες ταιριάζουν και ποιοι συνδυασμοί έχουν πραγματικά νόημα. Συζητάμε, επίσης, σε ποια συστατικά αξίζει να επενδύσετε, ποια απαιτούν προσοχή και πώς μπορείτε να δημιουργήσετε μια αποτελεσματική ρουτίνα χωρίς περιττά προϊόντα. Ένα πρακτικό γλωσσάρι που θα σας βοηθήσει να διαβάζετε τις ετικέτες των καλλυντικών με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και να κάνετε πιο συνειδητές επιλογές.

Μπορούν οι άνθρωποι να χωρέσουν σε «τύπους» προσωπικότητας ή είμαστε όλοι μοναδικοί; Η Δανάη Δεληγεώργη, διδάκτορας της Ιατρικής του ΕΚΠΑ, μιλά στη LiFO για την προσωπικότητα, τη νευροδιαφορετικότητα και την επιστήμη πίσω από τις ατομικές διαφορές. Από την εποχή του Ιπποκράτη μέχρι καισήμερα, ο άνθρωπος προσπαθεί να εξηγήσει γιατί ο καθένας μας σκέφτεται, αισθάνεται και αντιδρά με τόσο διαφορετικό τρόπο. Άλλοι πιστεύουν ότι υπάρχουν συγκεκριμένοι «τύποι» προσωπικότητας που μπορούν να εξηγήσουν τη συμπεριφορά μας, ενώ άλλοι υποστηρίζουν ότι κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός και δεν μπορεί να χωρέσει σε καμία κατηγορία. Τελικά, μας βοηθούν οι ταξινομήσεις να κατανοήσουμε καλύτερα τον εαυτό μας ή κινδυνεύουμε να εγκλωβιστούμε σε στερεότυπα και ταμπέλες; Με αφορμή το βιβλίο της «Πάνω, Κάτω, Μπροστά, Πίσω», η Δανάη Δεληγεώργη, διδάκτορας στην Ψυχοπαιδαγωγική με εξειδίκευση στη νευροδιαφορετικότητα και διδάκτορας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, φιλοξενείται στο πόντκαστ και εξηγεί πώς εξελίχθηκαν οι θεωρίες για την ανθρώπινηπροσωπικότητα, από τις πρώτες φιλοσοφικές και ιατρικές προσεγγίσεις μέχρι τα σύγχρονα ευρήματα της ψυχολογίας και των νευροεπιστημών, εξετάζοντας πώς η επιστήμη αντιλαμβάνεται σήμερα τις ατομικές διαφορές. Πόσο διαφορετικά αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα; Γιατί δύο άνθρωποι βιώνουν το ίδιο γεγονός με εντελώς διαφορετικό τρόπο; Τι είναι, τελικά, η νευροδιαφορετικότητα και γιατί τα τελευταία χρόνια βρίσκεται στο επίκεντρο της επιστημονικής συζήτησης; Πώς μπορούμε να ξεχωρίσουμε τη χρήσιμη κατανόηση της διαφορετικότητας από την ανάγκη να βάζουμε τους ανθρώπους σε προκαθορισμένα κουτιά; Μια συζήτηση που συνδυάζει την ιστορία, την ψυχολογία και τις νευροεπιστήμες, φωτίζοντας τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται η προσωπικότητά μας και υπενθυμίζοντάς μας ότι η διαφορετικότητα δεν είναι κάτι που χρειάζεται να διορθωθεί αλλά μια φυσική έκφραση της ανθρώπινης φύσης. Ένα επεισόδιο για όσους θέλουν να κατανοήσουν βαθύτερα τόσο τους ανθρώπους γύρω τους όσο και τον ίδιο τους τον εαυτό.

Η βρόμη είναι ένα από τα πολυσυζητημένα τρόφιμα της σύγχρονης διατροφής. Για κάποιους αποτελεί μία από τις καλύτερες επιλογές για πρωινό, ενώ άλλοι τη θεωρούν απλώς ως μια πηγή υδατανθράκων που αυξάνει το σάκχαρο. Η πραγματικότητα βρίσκεται κάπου στη μέση και εξαρτάται κυρίως από τη μορφή και τον τρόπο που καταναλώνεται. Το σημαντικότερο συστατικό της είναι η βήτα γλυκάνη, μια ιδιαίτερη φυτική ίνα που απορροφά νερό και δημιουργεί μια παχύρρευστη δομή στο έντερο. Αυτή η διαδικασία επιβραδύνει την πέψη, μειώνει τις απότομες αυξήσεις της γλυκόζης στο αίμα και συμβάλλει στον μεγαλύτερο κορεσμό μετά το γεύμα. Παράλληλα, η βήτα-γλυκάνη έχει μελετηθεί εκτενώς για την επίδρασή της στη χοληστερόλη. Δεσμεύει χολικά οξέα στο έντερο, αναγκάζοντας τον οργανισμό να χρησιμοποιήσει περισσότερη χοληστερόλη από το αίμα για την παραγωγή νέων. Η συστηματική κατανάλωση επαρκούς ποσότητας βρόμης μπορεί να συμβάλει στη μείωση της LDL χοληστερόλης και στη βελτίωση της καρδιαγγειακής υγείας. Επιπλέον, οι φυτικές της ίνες λειτουργούν ως πρεβιοτικά, δηλαδή ως τροφή για τα ωφέλιμα βακτήρια του εντέρου. Μέσω της ζύμωσης παράγονται λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου, όπως το βουτυρικό οξύ, που υποστηρίζουν την υγεία του εντερικού φραγμού και περιορίζουν τη φλεγμονή. Ωστόσο, η επιλογή της σωστής μορφής έχει σημασία. Οι παραδοσιακές νιφάδες βρόμης ή το πίτουρο βρόμης αποτελούν καλύτερες επιλογές από τις στιγμιαίες, επεξεργασμένες μορφές που μπορεί να προκαλέσουν ταχύτερη αύξηση του σακχάρου. Ο καλύτερος συνδυασμός της είναι με πρωτεΐνη, όπως το γιαούρτι, και καλά λιπαρά, όπως ο λιναρόσπορος ή οι ξηροί καρποί. Η βρόμη δεν είναι μια «μαγική» τροφή, αποτελεί όμως ένα πολύτιμο εργαλείο για μια ισορροπημένη διατροφή. Όταν επιλέγεται σωστά και συνδυάζεται κατάλληλα, μπορεί να υποστηρίξει τον μεταβολισμό, την υγεία του εντέρου και τη μακροχρόνια ευεξία.

Το ψωμί κατά καιρούς έχει χαρακτηριστεί απαραίτητο, το έχουν πει και όμως και εχθρό της υγείας. Η διατροφολόγος Κωνσταντίνα Κεραμύδα μιλά στη LiFO και εξηγεί ποια είναι η θέση του στη σύγχρονη διατροφή. Για δεκαετίες αποτελούσε το βασικό στοιχείο της ελληνικής διατροφής. Σήμερα, όμως, πολλοί αποφεύγουν το ψωμί, πιστεύοντας ότι ευθύνεται για την αύξηση του σωματικού τους βάρους, τα φουσκώματα ή ακόμη και για διάφορα προβλήματα υγείας. Οι δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων και οι συμβουλές που κυκλοφορούν στα social media έχουν κάνει αρκετούς να το αντιμετωπίζουν σχεδόν ως τροφή που πρέπει να αποκλειστεί. Είναι όμως πράγματι το ψωμί ο «ένοχος» ή μήπως η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη; Σε αυτό το επεισόδιο συζητάμε με τη διατροφολόγο Κωνσταντίνα Κεραμύδα όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζουμε προτού να αποφασίσουμε να αφαιρέσουμε ολοκληρωτικά το ψωμί από τη διατροφή μας. Μιλάμε για τις διαφορές ανάμεσα στο λευκό, το ολικής άλεσης και το προζυμένιο ψωμί, εξετάζουμε αν τα ψωμιά υψηλής πρωτεΐνης ή τα keto προϊόντα προσφέρουν πραγματικά πλεονεκτήματα και αναλύουμε τι δείχνουν τα επιστημονικά δεδομένα για τη σχέση του ψωμιού με το σωματικό βάρος και τη συνολική υγεία. Απαντάμε, επίσης, σε ορισμένες καθημερινές απορίες: πόσο ψωμί μπορεί να καταναλώνει ένας υγιής ενήλικας; Έχει σημασία ποια ώρα της ημέρας το τρώμε; Χρειάζεται να το αποκλείσουμε όταν προσπαθούμε να χάσουμε βάρος ή αυτό που μετρά περισσότερο είναι η συνολική ποιότητα και η ισορροπία της διατροφής μας; Και πώς μπορούμε να επιλέγουμε το ψωμί που ταιριάζει καλύτερα στις ανάγκες μας; Ένα επεισόδιο που διαχωρίζει τους διατροφικούς μύθους από τα επιστημονικά δεδομένα και μας βοηθά να αντιμετωπίσουμε το ψωμί χωρίς φόβο, αλλά και χωρίς υπερβολές. Γιατί, τελικά, η υγιεινή διατροφή δεν βασίζεται στις απαγορεύσεις, αλλά στη γνώση, στην ισορροπία και στις σωστές επιλογές.

Είναι χρήσιμα ή καταστρέφουν τη δίαιτά μας; Έχει σημασία τι ώρα τα τρώμε; Έχουν διατροφική αξία οι χυμοί τους. Η διατροφολόγος Κωνσταντίνα Κεραμύδα μιλά στη LiFO για τα φρούτα και τη θέση τους σε μια ισορροπημένη διατροφή. Τα φρούτα θεωρούνται αναπόσπαστο κομμάτι μιας υγιεινής και ισορροπημένης διατροφής. Κι όμως, για την κατανάλωσή τους κυκλοφορούν δεκάδες αντικρουόμενες απόψεις και διατροφικοί μύθοι που συχνά προκαλούν σύγχυση. «Έχουν πολλή ζάχαρη», «αν τα τρως το βράδυ, παχαίνουν», «η μπανάνα καλό είναι να αποφεύγεται», «οι χυμοί είναι εξίσου ωφέλιμοι με τα φρούτα». Τι από όλα αυτά ισχύει πραγματικά; Και πού αρχίζουν, τελικά, οι υπερβολές; Πόσα από αυτά που ακούμε βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα και πόσα αποτελούν απλώς διαδεδομένες αντιλήψεις που αναπαράγονται εδώ και χρόνια; Σε αυτό το επεισόδιο, η Τζούλη Αγοράκη συζητά με τη διατροφολόγο Κωνσταντίνα Κεραμύδα και μαζί προσπαθούν να βάλουν τα πράγματα στις πραγματικές τους διαστάσεις. Στη συζήτηση αναλύονται με προσοχή και επιστημονική τεκμηρίωση τα πορίσματα της έρευνας που σχετίζονται με την κατανάλωση των φρούτων, ενώ εξετάζονται όσα γνωρίζουμε σήμερα για τη θέση τους σε ένα ισορροπημένο διατροφικό πρότυπο. Απαντώνται επίσης σημαντικά ερωτήματα, όπως ποια είναι η διατροφική τους αξία, πόσες μερίδες χρειαζόμαστε κάθε μέρα και αν υπάρχουν περιπτώσεις που συστήνεται μια κάποια εγκράτεια. Μιλάμε ακόμη για τους φυσικούς χυμούς, αλλά και για τα αποξηραμένα φρούτα, τα smoothies, καθώς και για το αν η ώρα που τρώμε ένα φρούτο παίζει κάποιον ρόλο ή αν πρόκειται για ακόμη έναν διατροφικό μύθο. Στόχος μας δεν είναι να δαιμονοποιήσουμε ούτε να εξιδανικεύσουμε κάποια τροφή αλλά να ξεχωρίσουμε τους διατροφικούς μύθους από τα επιστημονικά δεδομένα και να προσεγγίσουμε το θέμα με ψυχραιμία και ισορροπία. Γιατί όταν γνωρίζουμε την αλήθεια, μπορούμε να κάνουμε πιο σωστές, πιο συνειδητές και πιο ήρεμες επιλογές στην καθημερινότητά μας. Αν κι εσείς έχετε αναρωτηθεί αν τα φρούτα βοηθούν στο αδυνάτισμα ή αν τελικά «παχαίνουν», αυτό το επεισόδιο θα απαντήσει στις πιο συχνές απορίες σας.

Μπορεί ένα παιδί που μεγαλώνει μπροστά σε οθόνες να αγαπήσει τον γραπτό λόγο; Ο συγγραφέας Αντώνης Μυλωνάκης μιλά για τη φιλαναγνωσία, την τεχνολογία και τον ρόλο των γονιών και του σχολείου. Τα παιδιά σήμερα μεγαλώνουν σε έναν κόσμο όπου η πληροφορία, η εικόνα και η ψυχαγωγία χωρούν σε ένα βίντεο λίγων δευτερολέπτων. Ένα swipe αρκεί για να αλλάξει το θέμα, το πρόσωπο, η ιστορία. Μέσα σε αυτήν τη νέα πραγματικότητα, πολλοί γονείς και εκπαιδευτικοίαναρωτιούνται: έχει χάσει το βιβλίο τη μάχη με το TikTok; Ή μήπως το ερώτημα τίθεται λάθος και δεν πρόκειται για δύο αντίπαλους κόσμους αλλά για δύο διαφορετικούς τρόπουςαφήγησης και μάθησης; Η ανάγνωση απαιτεί χρόνο, συγκέντρωση και φαντασία. Ζητά από τον αναγνώστη να δημιουργήσει ο ίδιος εικόνες, να ακολουθήσει μια ιστορία χωρίς συνεχείς περισπασμούς και να συνδεθεί βαθιά με τους ήρωές της. Αντίθετα, οι ψηφιακές πλατφόρμες προσφέρουν άμεση ανταμοιβή, ασταμάτητη εναλλαγή ερεθισμάτων και περιεχόμενο προσαρμοσμένοστις προτιμήσεις κάθε χρήστη. Πώς επηρεάζει αυτό τη σχέση των παιδιών με το διάβασμα; Μπορεί ένα παιδί που μεγαλώνει με οθόνες να αγαπήσει εξίσου ένα βιβλίο; Σε αυτό το επεισόδιο συζητάμε με τον Αντώνη Μυλωνάκη για το μέλλον της φιλαναγνωσίας, τον ρόλο της οικογένειας και του σχολείου στην καλλιέργεια της αγάπης για το βιβλίοκαι το αν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν πραγματική απειλή ή μια νέα ευκαιρία να έρθουν τα παιδιά πιο κοντά στον γραπτό λόγο. Γιατί ίσως το ζητούμενο δεν είναι να διαλέξουμε μεταξύ του TikTok και του βιβλίου αλλά να ανακαλύψουμε πώς η τεχνολογία μπορεί να γίνει αφορμή ώστε τα παιδιά να ανοίξουν, τελικά, την πρώτη σελίδα ενός βιβλίου.

Ποιος είπε ότπάρχουν μέρες που ανοίγουμε το ψυγείο χωρίς να πεινάμε πραγματικά. Άλλες φορές αναζητούμε κάτι γλυκό μετά από μια δύσκολη συνάντηση στη δουλειά, παραγγέλνουμε πίτσα όταν νιώθουμε μοναξιά ή τσιμπολογάμε ασταμάτητα μπροστά στην τηλεόραση, σχεδόν μηχανικά. Είναι άραγε πείνα ή μήπως προσπαθούμε να χορτάσουμε κάτι που δεν έχει καμία σχέση με το στομάχι μας; Το λεγόμενο «συναισθηματικό φαγητό» είναι η τάση να χρησιμοποιούμε το φαγητό ως τρόπο διαχείρισης των συναισθημάτων μας και όχι ως απάντηση στη βιολογική πείνα. Το άγχος, η στενοχώρια, η μοναξιά, η ανία, ακόμη και η χαρά ή η ανάγκη για επιβράβευση μπορούν να μας οδηγήσουν στην κουζίνα. Μια σοκολάτα ή ένα σακουλάκι πατατάκια μοιάζουν να προσφέρουν ανακούφιση. Όμως η ανακούφιση αυτή είναι συνήθως προσωρινή και συχνά ακολουθείται από ενοχές ή απογοήτευση. Βέβαια, δεν είναι κάθε γλυκό ή βραδινό σνακ που τρώμε αυθόρμητα ένδειξη συναισθηματικής υπερφαγίας. Πολλές φορές τρώμε από συνήθεια, επειδή έτσι μάθαμε, επειδή έχουμε συνδέσει το φαγητό με την παρέα, τη γιορτή ή την ξεκούραση· άλλες φορές απλώς επειδή το φαγητό βρίσκεται μπροστά μας. Τελικά, τρώμε για να χορτάσουμε το σώμα μας ή για να παρηγορήσουμε τα συναισθήματά μας; Πώς ξεχωρίζουμε, λοιπόν, τη βιολογική πείνα από τη συναισθηματική; Γιατί ο εγκέφαλός μας αναζητά συγκεκριμένες τροφές όταν πιεζόμαστε; Και πώς μπορούμε να σπάσουμε τον φαύλο κύκλο της παρηγοριάς που προσφέρει το φαγητό μόνο για λίγα λεπτά; Για όλα αυτά, αλλά και για τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να αποκτήσουμε μια πιο υγιή σχέση με το φαγητό, συζητάμε σήμερα με την κλινική διατροφολόγο Κωνσταντίνα Κεραμύδα.ι το φαγητό διώχνει το άγχος;

Η ευκολία της οθόνης έχει γίνει κομμάτι της καθημερινότητάς μας, αλλά με ποιο κόστος; Με τον ψυχοθεραπευτή Μάνο Χατζημανωλά συζητάμε για όσα μας μαθαίνει η επιστήμη για τη σχέση του κινητού με την προσοχή, τον ύπνο και τις σχέσεις μας. Ζούμε με το κινητό στο χέρι. Κοιμόμαστε δίπλα του, το ανοίγουμε πριν καλά καλά ξυπνήσουμε και το συμβουλευόμαστε αμέτρητες φορές μέσα στη μέρα. Τα παιδιά μεγαλώνουν σε έναν κόσμο όπου την προσοχή τους διεκδικούν διαρκώς αλγόριθμοι, ειδοποιήσεις καιατελείωτα βίντεο λίγων δευτερολέπτων. Τι κάνει όμως όλο αυτό στον εγκέφαλο, στη συγκέντρωση, στον ύπνο και στις σχέσεις μας; Και πώς μπορεί μια οικογένεια να ξαναβρεί χώρο για ησυχία, ουσιαστική επικοινωνία και παρουσία χωρίς να δαιμονοποιήσει την τεχνολογία; Όλο και περισσότεροι ειδικοί μιλούν για μια «οικονομία της προσοχής», όπου κάθε εφαρμογή ανταγωνίζεται για λίγα ακόμη δευτερόλεπτα από τον χρόνο μας. Πρόκειται για εθισμό ή για μια πιο ύπουλη, καθημερινή «απαγωγή» της προσοχής; Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν περνάμε ώρες παρακολουθώντας ασταμάτητα σύντομα βίντεο και λαμβάνοντας συνεχείς ειδοποιήσεις; Γιατί γίνεται τόσο δύσκολο να συγκεντρωθούμε σε ένα βιβλίο, σε μια συζήτηση ή ακόμη και στις ίδιες μας τις σκέψεις; Την ίδια στιγμή, οι γονείς βρίσκονται μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα: πώς βάζουν όρια όταν και οι ίδιοι δυσκολεύονται να αποχωριστούν την οθόνη; Ποια είναι τα σημάδια που δείχνουν ότι η χρήση του κινητού αρχίζει να επηρεάζει την ψυχική υγεία ενός παιδιού ή ενός εφήβου; Και ποιες μικρές, ρεαλιστικές αλλαγές μπορούν να κάνουν τη διαφορά στην καθημερινότητα μιας οικογένειας; Σε αυτό το επεισόδιο αναζητούμε μαζί με τον ψυχοθεραπευτή Μάνο Χατζημανωλά πρακτικές απαντήσεις, επιστημονικά δεδομένα και πρακτικές λύσεις για να μάθουμε πώς μπορούμε να χρησιμοποιούμε εμείς την τεχνολογία και όχι εκείνη εμάς.

Μπορούν λίγες σελίδες να γίνουν η αφορμήγια μια ουσιαστική αλλαγή; Συζητάμε με τη Δανάη Δεληγεώργη για την επιστημονική βάση των εγχειριδίων αυτοβοήθειας. Τα βιβλία αυτοβοήθειας συγκαταλέγονται εδώ καιδεκαετίες στις μεγαλύτερες εκδοτικές επιτυχίες παγκοσμίως. Ταυτόχρονα, όμως, αποτελούν και μία από τις πιο παρεξηγημένες ίσως κατηγορίες βιβλίων. Και όχι άδικα. Κατά καιρούς έχουν κυκλοφορήσει θεωρίες, «συνταγές» ευτυχίας, εύκολες υποσχέσεις και διάφορες new age προσεγγίσεις που συχνά καλλιεργούσαν την εντύπωση ότι αρκεί να σκέφτεσαι θετικά ή να θέλεις κάτι αρκετά για να αλλάξει η ζωή σου. Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι συνήθως πολύ πιο σύνθετη και απαιτεί χρόνο,προσπάθεια και ουσιαστική κατανόηση του εαυτού. Έτσι, πολλοί άνθρωποι αντιμετώπιζαν με δυσπιστία ολόκληρη την κατηγορία της αυτοβοήθειας, όμωςτα τελευταία χρόνια βλέπουμε να εμφανίζονται εκδοτικές προσπάθειες που βασίζονται στην επιστημονική γνώση και την κλινική εμπειρία, επιχειρώντας να προσεγγίσουν την προσωπική ανάπτυξη με μεγαλύτερη υπευθυνότητα. Δεν υπόσχονται θαυματουργές λύσεις, αλλά προσφέρουνεργαλεία, ερωτήματα και νέους τρόπους να δούμε τον εαυτό μας και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε. Το ερώτημα, λοιπόν, παραμένει: μπορεί τελικά έναβιβλίο να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα τον εαυτό μας; Κάνει τη διαφορά το να υπάρχει πίσω από αυτό ένας άνθρωπος της επιστήμης; Σήμερα συζητάμε με τη Δανάη Δεληγεώργη, ψυχοπαιδαγωγό με εξειδίκευση στην υποστήριξη νευροαποκλινόντων ανθρώπων και διδάσκουσα στο Τμήμα Παιδαγωγικής Ψυχολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Αφορμή για τη συζήτησή μας είναι το βιβλίο της «Πάνω, Κάτω, Μπροστά, Πίσω». Μπορεί, λοιπόν, ένα βιβλίο να μας αλλάξει πραγματικάή λειτουργεί κυρίως ως η αφορμή για να ξεκινήσει μια ουσιαστική διαδικασία αλλαγής, αυτογνωσίας και προσωπικής εξέλιξης;

Ο Ευριπίδης Μαντούδης, γυναικολόγος αναπαραγωγής, μαιευτήρας και επιστημονικά υπεύθυνος της Μονάδας Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και Τράπεζας Κρυοσυντήρησης Γέννημα IVF, εξηγεί γιατί η γονιμότητα δεν περιμένει και καταρρίπτει τον μύθο ότι έχουμε πάντα περισσότερο χρόνο στη διάθεσή μας απ’ όσο νομίζουμε. Μπορεί μια γυναίκα να νιώθει υγιής, δραστήρια και γεμάτη ενέργεια στα 40 της, αλλά να ισχύει το ίδιο και για τη γονιμότητά της; Σε αυτό το επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα», η Μερόπη Κοκκίνη συζητά με τον γυναικολόγο αναπαραγωγής και μαιευτήρα Ευριπίδη Μαντούδη για έναν από τους πιο διαδεδομένους μύθους γύρω από τη γυναικεία γονιμότητα: ότι έχουμε πάντα περισσότερο χρόνο απ’ όσο πραγματικά διαθέτουμε. Η συζήτηση επικεντρώνεται στο πώς η ηλικία επηρεάζει τη γονιμότητα, γιατί το αναπαραγωγικό σύστημα ακολουθεί το δικό του βιολογικό ρολόι και πόσο συχνά οι γυναίκες υποτιμούν τη σημασία της έγκαιρης ενημέρωσης. Ο δρ. Μαντούδης εξηγεί τι μπορεί να μας δείξει η εξέταση AMH για το ωοθηκικό απόθεμα, ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στην ποσότητα και την ποιότητα των ωαρίων και ποιοι παράγοντες του τρόπου ζωής επηρεάζουν πραγματικά τη γονιμότητα. Παράλληλα, αναλύεται ο ρόλος της κατάψυξης ωαρίων ως μια επιλογή που μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη ελευθερία και περισσότερες δυνατότητες για το μέλλον, χωρίς να αποτελεί ούτε πανάκεια ούτε λύση πανικού. Μια συζήτηση βασισμένη στην επιστήμη, που βοηθά τις γυναίκες να κατανοήσουν καλύτερα τις επιλογές τους και να πάρουν αποφάσεις με γνώση, έγκαιρα και χωρίς μύθους. Η εκπομπή μεταδίδεται με την ευγενική χορηγία της Merck AE. Οι απόψεις και οι συστάσεις που εκφράστηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της συνέντευξης, αντιπροσωπεύουν τις ανεξάρτητες και προσωπικές απόψεις του ομιλητή Επαγγελματία Υγείας (ΕΥ) και δεν υποδηλώνουν έγκριση ή σύσταση από το μέσο ή/και τη χορηγό εταιρεία. Ο ΕΥ δεν έχει λάβει από το μέσο ή/και τη χορηγό εταιρεία αμοιβή ή οποιουδήποτε είδους αντάλλαγμα για τη συμμετοχή του στην εκπομπή.

O Μηνάς Μαστρομηνάς, μαιευτήρας – γυναικολόγος και ειδικός υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στο ΥΓΕΙΑ IVF Εμβρυογένεσις, μιλά για την ηλικία, τη γονιμότητα και την κατάψυξη ωαρίων ως μια συνειδητή στρατηγική ζωής. Σε αυτό το επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα», η Μερόπη Κοκκίνη συζητά με τον Δρ. Μηνά Μαστρομηνά, μαιευτήρα - γυναικολόγο και ειδικό υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, για ένα θέμα που απασχολεί όλο και περισσότερες γυναίκες: την κατάψυξη ωαρίων. Όχι ως μια λύση πανικού απέναντι στο βιολογικό ρολόι, αλλά ως ένα εργαλείο πρόληψης που μπορεί να προσφέρει περισσότερες επιλογές για το μέλλον. Η συζήτηση εξετάζει πώς η γονιμότητα ακολουθεί τη δική της βιολογική πορεία, ανεξάρτητα από τις προσωπικές, επαγγελματικές ή συναισθηματικές συνθήκες της ζωής μιας γυναίκας. Ο Δρ. Μαστρομηνάς εξηγεί πότε η κατάψυξη ωαρίων μπορεί να αποτελέσει μια συνειδητή στρατηγική ζωής, ποια είναι η κατάλληλη ηλικία για να εξεταστεί ως επιλογή και γιατί η έγκαιρη ενημέρωση παίζει καθοριστικό ρόλο. Παράλληλα, καταρρίπτονται διαδεδομένοι μύθοι γύρω από τη διαδικασία, όπως ότι οι ορμόνες είναι ιδιαίτερα επιβαρυντικές, ότι η κατάψυξη ωαρίων εξαντλεί τα αποθέματα των ωοθηκών ή ότι αυξάνει τον κίνδυνο πρόωρης εμμηνόπαυσης. Συζητούνται επίσης οι πραγματικές πιθανότητες που προσφέρουν τα κατεψυγμένα ωάρια, αλλά και τα όρια της μεθόδου. Μια ουσιαστική κουβέντα για τη γονιμότητα, τον χρόνο και τη σημασία της γνώσης, που βοηθά τις γυναίκες να παίρνουν αποφάσεις με περισσότερη αυτονομία, ρεαλισμό και προοπτική για το μέλλον. Η εκπομπή μεταδίδεται με την ευγενική χορηγία της Merck AE. Οι απόψεις και οι συστάσεις που εκφράστηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της συνέντευξης, αντιπροσωπεύουν τις ανεξάρτητες και προσωπικές απόψεις του ομιλητή Επαγγελματία Υγείας (ΕΥ) και δεν υποδηλώνουν έγκριση ή σύσταση από το μέσο ή/και τη χορηγό εταιρεία. Ο ΕΥ δεν έχει λάβει από το μέσο ή/και τη χορηγό εταιρεία αμοιβή ή οποιουδήποτε είδους αντάλλαγμα για τη συμμετοχή του στην εκπομπή.

Η μητρότητα υμνείται όσο λίγοι ρόλοι στη ζωή μιας γυναίκας. Ταυτόχρονα, όμως, κρίνεται όσο κανένας άλλος. Μια συζήτηση χωρίς φίλτρα με τη σωματική ψυχοθεραπεύτρια Μαριτίνα Συμβουλίδη για την πραγματική της πλευρά της μητρότητας. Μια γυναίκα γίνεται μητέρα και από τη μια στιγμή στην άλλη σχεδόν βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα αόρατο, αλλά πανταχού παρόν βλέμμα αξιολόγησης. Κρίνεται για το πόσο παρούσα είναι, πόσο υπομονετική, πόσο τρυφερή, πόσο διαθέσιμη. Για το αν εργάζεται πολύ ή λίγο, αν αφιερώνει αρκετό χρόνο στα παιδιά της, αν βάζει όρια ή αν είναι υπερβολικά προστατευτική. Η μητρότητα μοιάζει συχνά να συνοδεύεται από μια ατελείωτη λίστα προσδοκιών, στις οποίες καμία γυναίκα δεν μπορεί να ανταποκριθεί πλήρως. Σε αυτό το επεισόδιο της σειράς «Ψυχή και Σώμα», η Τζούλη Αγοράκη συνομιλεί με τη σωματική ψυχοθεραπεύτρια Μαριτίνα Συμβουλίδη για το κοινωνικό βάρος της μητρότητας και για την επίμονη ιδέα της «τέλειας μαμάς» που εξακολουθεί να διαμορφώνει τις ζωές των γυναικών. Πότε γεννήθηκε αυτή η εικόνα της μητέρας που οφείλει να θυσιάζεται διαρκώς; Πώς συνδέεται με τις πατριαρχικές αντιλήψεις για τον ρόλο των φύλων; Και γιατί, ακόμη και σήμερα, η κοινωνία δείχνει πολύ μεγαλύτερη επιείκεια στα λάθη και στις αδυναμίες ενός πατέρα απ’ μιας μητέρας; Μια συζήτηση για τους μύθους που περιβάλλουν τη μητρότητα, για τις αόρατες απαιτήσεις που εξακολουθούν να βαραίνουν τις γυναίκες και για την ανάγκη να δημιουργήσουμε έναν κόσμο όπου οι μητέρες δεν θα κρίνονται με βάση την τελειότητα αλλά θα γίνονται αποδεκτές ως αυτό που είναι: άνθρωποι. Άνθρωποι που αγαπούν, φροντίζουν, κουράζονται, θυμώνουν, αμφιβάλλουν και έχουν δικαίωμα να υπάρχουν και πέρα από τον ρόλο της μητέρας.

Μητρότητα δεν είναι μόνο αγκαλιές, χαμόγελα, «το πιο όμορφο ταξίδι της ζωή σου». Είναι αϋπνία, άγχος, τύψεις,μοναξιά, μια νέα και δύσκολη σχέση με τον εαυτό σου. Η παιδίατρος καισυγγραφέας Γιώτα Γαργάλα σε μια ειλικρινή κουβέντα γι’ αυτά που κανείς δεν γνωρίζει προτού γίνει γονιός. Γεννιέται κανείς γονιός ή γίνεται στην πορεία, αφού το παιδί του έχει ήδη γεννηθεί; Και τι συμβαίνει όταν στην πραγματικότητα η γονεϊκότητα δεν έχει σχέση με την ονειρική εικόνα που μας πλασάρει η κοινωνία; Στο νέο επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα», η Τζούλη Αγοράκη ανοίγει χωρίς ωραιοποιήσεις τη συζήτηση γύρω από τη μητρότητα, μαζί με την παιδίατρο και συγγραφέα Γιώτα Γαργάλα. Μιλούν για την εξάντληση, την επιλόχεια θλίψη, τις ενοχές, τις αλλαγές στη σχέση του ζευγαριού, την αγωνία της ευθύνης αλλά και τη βαθιά μεταμόρφωση που φέρνει ένα παιδί στη ζωή ενός ανθρώπου από την πρώτη στιγμή, μετά τη γέννα, μέχρι την εφηβεία. Μια συζήτηση γεμάτη προσωπικές εξομολογήσεις, χιούμορ, φόβους και αλήθειες που σπάνια λέγονται δυνατά: μπορείμια γυναίκα να αγαπά το παιδί της και ταυτόχρονα να νοσταλγεί τη ζωή της πριν από αυτό; Υπάρχει «σωστός» τρόπος να είσαι μητέρα; Τελικά, είναι ποτέ κανείς πραγματικά έτοιμος να γίνει γονιός;

Η παιδοψυχίατρος Άννα Μαρία Φύτρου μιλά για τησιωπηλή ψυχολογική κρίση της εφηβείας, τα σημάδια που συχνά αγνοούνται και το ερώτημα που φοβούνται περισσότερο όλοι οι γονείς: πότε μια κραυγή σημαίνεικίνδυνο; Η εφηβεία ήταν πάντα μια δύσκολη διαδρομή. Σήμερα όμως μοιάζει να κουβαλά ένα επιπλέον βάρος. Περισσότερο άγχος, περισσότερη μοναξιά, περισσότερη σύγκριση, περισσότερη σιωπή. Πίσω από τις κλειστές πόρτες των παιδικών δωματίων μπορεί να καραδοκεί ένας κίνδυνος που οι γονείς δεν βλέπουν: η κατάθλιψη, ο αυτοτραυματισμός, η αίσθηση αποσύνδεσης, η απόγνωση. Στο νέο επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα», η Τζούλη Αγοράκη και η παιδοψυχίατρος Άννα Μαρία Φύτρου ανοίγουν μία από τις πιο δύσκολες αλλά και πιο αναγκαίες συζητήσεις: γιατί όλο και περισσότεροι έφηβοι φτάνουν να σκέφτονται να βάλουν τέλος στη ζωή τους; Ποια είναι τα πραγματικά red flags; Πότε η φράση «θέλω να εξαφανιστώ» δεν είναι απλώς θυμός ή υπερβολή; Τι πρέπει να κάνει ένας γονιός όταν το παιδί του μιλήσει για αυτοκτονία; Πόσο επηρεάζουν τα social media, η συνεχής σύγκριση, το cyberbullying, η πίεση της επίδοσης και η αγωνία για το μέλλον; Η συζήτηση φωτίζει ακόμη τον ρόλο της κατάθλιψης, της σιωπηλής ψυχικής κατάρρευσης, των αυτοτραυματισμών αλλά και τα λάθη που συχνά κάνουμε ως ενήλικες όταν ακούμε ένα παιδί να ζητά βοήθεια. Ένα επεισόδιο για τη σκοτεινή πλευρά της εφηβείας. Για όσα δεν λέγονται. Για τα σημάδια που χάνονται. Και για τον λόγο που, πολλές φορές, η πιο σωτήρια φράση είναι απλώς: «Σε ακούω. Είμαι εδώ».

Ο ενδοκρινολόγος Ερωτόκριτος Ερωτοκρίτου καταρρίπτει τους μύθους γύρω από την κορτιζόλη, τον θυρεοειδή, τον μεταβολισμό, την εμμηνόπαυση και τις ορμονικές αλλαγές που επηρεάζουν σώμα και ψυχολογία. Στο νέο επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα», η Τζούλη Αγοράκη συναντά τον ενδοκρινολόγο Ερωτόκριτο Ερωτοκρίτου και μαζί ανοίγουν μια μεγάλη συζήτηση γύρω από την κορτιζόλη, την ορμόνη που τα τελευταία χρόνια έχει μετατραπεί σχεδόν σε εμμονή στο σύμπαν του wellness. Είναι πράγματι υπεύθυνη για την αύξηση βάρους, τη δυσλειτουργία του μεταβολισμού, την αϋπνία και την εξάντληση ή τελικά κυνηγάμε έναν «ένοχο» χωρίς να κατανοούμε πραγματικά τον ρόλο του; Ο γιατρός εξηγεί τι είναι η κορτιζόλη, πότε ανεβαίνει φυσιολογικά, πότε υπάρχει πραγματικό παθολογικό πρόβλημα και γιατί οι περισσότερες μετρήσεις της δεν λένε τελικά αυτό που νομίζουμε. Παράλληλα, συζητούν για το χρόνιο στρες, τον σύγχρονο τρόπο ζωής και το πώς επηρεάζει τον οργανισμό, χωρίς όμως να δαιμονοποιούν αυτή την ορμόνη που είναι απαραίτητη για την ίδια τη ζωή. Η κουβέντα επεκτείνεται στον θυρεοειδή, στον μεταβολισμό, στα αυτοάνοσα αλλά και στις μεγάλες ορμονικές αλλαγές που βιώνουν οι γυναίκες κατά την εμμηνόπαυση. Πότε χρειάζεται πραγματικά η συμβουλή ενδοκρινολόγου; Τι συμβαίνει με την οστεοπενία και την οστεοπόρωση; Και γιατί το να ανταλλάζουμε πληροφορίες μεταξύ μας χωρίς να ρωτάμε τον ειδικό μπορεί να οδηγήσει σε λάθος αποφάσεις γύρω από ορμόνες, συμπληρώματα διατροφής και θεραπείες;

Πώς μιλάς σε ένα παιδί για την κλιματική κρίση χωρίς να του στερείς την ελπίδα; Η Ελένη Σβορώνου, συγγραφέας παιδικής και νεανικής λογοτεχνίας και υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στη WWF Ελλάδας, εξηγεί πώς μπορούμε να καλλιεργήσουμε στα παιδιά μια σωστή σχέση με τη φύση σε έναν κόσμο που αλλάζει δραματικά. Τα παιδιά σήμερα μεγαλώνουν με εικόνες φυσικών καταστροφών, σε ένα κλίμα αγωνίας για την κλιματική κρίση, σε μια καθημερινότητα που αλλάζει με γρήγορους ρυθμούς. Πώς μπορούμε, λοιπόν, να τους μιλήσουμε για το περιβάλλον χωρίς να τα τρομάξουμε; Και κυρίως, πώς μπορούμε να τα βοηθήσουμε να διατηρήσουν αυτήν τη φυσική, αυθόρμητη σχέση με τη φύση που έχουν από μικρή ηλικία; Σε αυτό το επεισόδιο της σειράς «Ψυχή και Σώμα», η Τζούλη Αγοράκη συνομιλεί με την Ελένη Σβορώνου για τη σημασία του βιώματος στην περιβαλλοντική εκπαίδευση, για το παιχνίδι στη φύση, για τη δύναμη του παραδείγματος μέσα στο σπίτι αλλά και για το λεγόμενο climate anxiety που βιώνουν ολοένα περισσότερο παιδιά και έφηβοι. Η συζήτηση στρέφεται στους τρόπους με τους οποίους οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί αλλά και η ίδια η κοινωνία μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να μη νιώθουν αβοήθητα απέναντι στην κλιματική κρίση, αλλά αισιόδοξα, παρ’ όλα όσα διαβάζουν στο διαδίκτυο. Από τις μικρές καθημερινές συνήθειες, π.χ. τη μείωση της σπατάλης, την επαναχρησιμοποίηση υλικών και την επαφή με τη φύση μέχρι τη σημασία της συλλογικής δράσης και της πολιτικής ευθύνης, η Ελένη Σβορώνου εξηγεί γιατί η οικολογική συνείδηση δεν χτίζεται με φόβο αλλά με συμμετοχή και ελπίδα. Μια συζήτηση γεμάτη τρυφερότητα, πρακτικές ιδέες και ουσιαστικά ερωτήματα για όλους όσοι μεγαλώνουν παιδιά μέσα σε έναν κόσμο που αλλάζει και θέλουν να τους μάθουν όχι μόνο να προστατεύουν τη φύση, αλλά και να νιώθουν κομμάτι της.

Τι είναι πραγματικά μια κρίση πανικού, γιατί μοιάζει τόσο τρομακτική και πώς μπορεί να γίνει το πιο δυνατό καμπανάκι για να αλλάξεις τη ζωή σου; Η συστημική ψυχολόγος Αγνή Μαριακάκη εξηγεί. Οι κρίσεις πανικού είναι από τις πιο έντονες και παρεξηγημένες εμπειρίες που μπορεί να ζήσει ένας άνθρωπος: ταχυκαρδία, αίσθηση πνιγμού, φόβος ότι κάτι πολύ σοβαρό συμβαίνει. Κι όμως, όσο τρομακτικές κι αν είναι, δεν είναι επικίνδυνες. Είναι το «alarm» του σώματος όταν το άγχος, οι πιέσεις και οι εσωτερικές συγκρούσεις έχουν φτάσει σε οριακό σημείο. Σε αυτό το επεισόδιο, η Τζούλη Αγοράκη μοιράζεται τη δική της εμπειρία από την εφηβεία, τότε που οι πρώτες κρίσεις πανικού εμφανίστηκαν μέσα από συγκρίσεις, ανασφάλειες και αλλαγές που δεν μπορούσαν να ειπωθούν με λόγια. Μαζί με τη συστημική ψυχολόγο Αγνή Μαριακάκη αποδομούν τον μύθο: η κρίση πανικού δεν είναι αδυναμία, είναι ένας υγιής μηχανισμός του οργανισμού που ενεργοποιείται όταν νιώθουμε εγκλωβισμένοι, αβοήθητοι ή υπερφορτωμένοι. Εξηγούν τη διαφορά ανάμεσα στοχρόνιο άγχος και τις κρίσεις πανικού, πότε χρειαζόμαστε βοήθεια και γιατί η ψυχοθεραπεία είναι το βασικό εργαλείογια ουσιαστική αλλαγή. Γιατί το σημαντικό δεν είναι μόνο να «φύγουν» οι κρίσεις αλλά να καταλάβουμε τι ήρθαν να μας πουν. Να ανοίξουμε, ίσως, αυτό το δύσκολο «κουτί της Πανδώρας» και να χτίσουμε έναν εαυτό πιο δυνατό, πιο συνειδητό και πιο ελεύθερο.

Εξάψεις, αϋπνία, αλλαγές στο σώμα και στη διάθεση αλλά και σιωπή, ντροπή και μύθοι που περνούν από γενιά σε γενιά. Η γυναικολόγος Σαμπίνε Βούνσμαν μιλά για την εμμηνόπαυση, χωρίς φόβο και φίλτρα. Η εμμηνόπαυση είναι μια φάση που αφορά όλες τις γυναίκες, κι όμως παραμένει ένα από τα πιο παρεξηγημένα και σιωπηλά κεφάλαια της ζωής τους. Στο νέο επεισόδιο της σειράς πόντκαστ «Ψυχή και Σώμα», η Τζούλη Αγοράκη ανοίγει μια συζήτηση που σπάνια γίνεται δημοσίως: τι συμβαίνει πραγματικά στο σώμα και στο μυαλό μιας γυναίκας όταν οι ορμόνες αλλάζουν; Μαζί με τη γυναικολόγο Σαμπίνε Βούνσμαν ξετυλίγουν το νήμα μιας εμπειρίας που συχνά συνοδεύεται από εξάψεις, αϋπνία, εφιδρώσεις, αλλαγές στο βάρος και έντονες συναισθηματικές διακυμάνσεις. Όμως πίσω από τα συμπτώματα υπάρχει κάτι βαθύτερο: ένα σώμα που «μιλά» και ζητά προσοχή. Γιατί, όμως, οι γυναίκες εξακολουθούν να μη μιλούν μεταξύ τους; Γιατί η εμμηνόπαυση συνδέεται ακόμη με την απώλεια της θηλυκότητας και όχι με μια νέα φάση ζωής; Και πόσο επηρεάζουν τα κοινωνικά πρότυπα και η πατριαρχική αντίληψη την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας μετά τα 50; Η συζήτηση αποδομεί μύθους: η αύξηση βάρους δεν είναι αναπόφευκτη, η σεξουαλική ζωή δεν τελειώνει και τα συμπτώματα δεν είναι στο μυαλό μας. Αντίθετα, υπάρχουν λύσεις: από την άσκηση και τη διατροφή μέχρι τη σωστή ιατρική καθοδήγηση και την ορμονική ισορροπία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο πόσο σημαντικό είναι να ακούμε το σώμα μας, να μην κανονικοποιούμε την ταλαιπωρία και να μη φοβόμαστε να ζητήσουμε βοήθεια. Γιατί πολλές γυναίκες καταλήγουν να παίρνουν αγχολυτικά ή αντικαταθλιπτικά, όταν στην πραγματικότητα το πρόβλημα είναι ορμονικό. Παράλληλα, αναδεικνύεται και μια πιο αισιόδοξη πλευρά: η εμμηνόπαυση μπορεί να είναι μια περίοδος ελευθερίας, επαναπροσδιορισμού και νέας σχέσης με το σώμα και την επιθυμία. Μια φάση όπου οι γυναίκες γνωρίζουν καλύτερα τι θέλουν και το διεκδικούν. Γιατί, τελικά, η εμμηνόπαυση δεν είναι το τέλος. Είναι μια νέα αρχή και αξίζει να τη ζούμε ενημερωμένες, δυνατές και χωρίς φόβο.

Σε μια εποχή που η επικοινωνία είναι πιο εύκολη από ποτέ, η πραγματική σύνδεση μοιάζει σχεδόν αδύνατη. Ο ψυχολόγος και ψυχοθεραπευτής Μάνος Χατζημαλωνάς εξηγεί γιατί το «μαζί» απαιτεί σήμερα περισσότερο θάρρος από ποτέ. Στο νέο επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα», η Τζούλη Αγοράκη και ο Μάνος Χατζημαλωνάς διερευνούν γιατί οι ανθρώποι σήμερα δυσκολεύονται να σχετιστούν ουσιαστικά. Ζούμε σε έναν κόσμο όπου μπορούμε να μιλάμε αδιάκοπα, να γνωρίζουμε τα πάντα για τον άλλον μέσα από μια οθόνη, αλλά δυσκολευόμαστε να καθίσουμε απέναντί του και να μοιραστούμε πράγματα πιο προσωπικά. Οι σχέσεις ξεκινούν με ένα swipe, συντηρούνται με μηνύματα και συχνά τελειώνουν χωρίς εξηγήσεις· κι όμως, η ανάγκη για πραγματική εγγύτητα παραμένει πιο έντονη από ποτέ. Η συζήτηση φωτίζει τον πυρήνα της εγγύτητας ως μιας βαθιά ανθρώπινης ανάγκης που προϋποθέτει ρίσκο: να εκτεθούμε, να αγγίξουμε και να αφήσουμε να μας αγγίξουν. Από τις πρώτες μας σχέσεις ως παιδιών μέχρι τις ενήλικες συνδέσεις μας, τα βιώματα διαμορφώνουν τον τρόπο που πλησιάζουμε ή αποφεύγουμε τον άλλον. Σήμερα, όμως, η τεχνολογία, η υπερδιέγερση και η ανάγκη για έλεγχο δημιουργούν μια ψευδαίσθηση σύνδεσης που συχνά λειτουργεί ως άμυνα απέναντι στον φόβο της απόρριψης και του πόνου. Τελικά, η ουσιαστική σχέση μοιάζει με χορό: δεν χρειάζεται να ξέρεις τα βήματα αλλά να μπεις σε αυτόν με τόλμη και παρουσία. Γιατί ίσως, τελικά, το πιο δύσκολο δεν είναι να βρούμε τον άλλον αλλά να αντέξουμε να είμαστε πραγματικά μαζί.

Τι μπορούμε να φάμε το Πάσχα χωρίς να «χαλάσουμε» τον μεταβολισμό μας; Η διατροφολόγος-διαιτολόγος Κωνσταντίνα Κεραμίδα έχει τις απαντήσεις. Αρνί, τσουρέκια, κουλουράκια και τραπέζια που κρατάνε ώρες: Το Πάσχα είναι από τις πιο «επικίνδυνες» περιόδους για όποιον προσέχει τη διατροφή του. Και κάπου εκεί ξεκινά ο φαύλος κύκλος: υπερβολή στις γιορτές και μετά αυστηρή δίαιτα, στέρηση και τελικά… απογοήτευση. Γιατί, ενώ κάνεις τα πάντα «σωστά», το σώμα δεν ανταποκρίνεται; Σε αυτό το επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα», η Τζούλη Αγοράκη συζητά μαζί με τη διατροφολόγο-διαιτολόγο Κωνσταντίνα Κεραμίδα τι πραγματικά συμβαίνει στον οργανισμό πριν και μετά το Πάσχα. Είναι, τελικά, θέμα μεταβολισμού ή μήπως ο τρόπος που προσπαθούμε να «διορθώσουμε» τις υπερβολές είναι αυτός που μπλοκάρει την απώλεια βάρους; Η συζήτηση φωτίζει τη μεταβολική προσαρμογή και εξηγεί γιατί οι ακραίες δίαιτες, τα πολύ χαμηλά θερμιδικά πλάνα και η λογική του «τρώω όσο λιγότερο γίνεται» μπορεί να οδηγήσουν στο αντίθετο αποτέλεσμα. Παράλληλα, αναλύεται ο ρόλος της κορτιζόλης και του στρες αλλά και το πώς επηρεάζονται η πείνα, οι ορμόνες και η ενέργεια του σώματος. Τελικά, υπάρχει τρόπος να απολαύσουμε το Πάσχα χωρίς να νιώθουμε ότι «χαλάσαμε» τα πάντα; Και ίσως η απάντηση να βρίσκεται όχι στη στέρηση, αλλά στη συνέπεια, την ισορροπία και την κατανόηση του πώς λειτουργεί το ίδιο μας του σώμα.

Αντί για fillers και «παγωμένες» εκφράσεις, η νέα τάση στρέφεται σε θεραπείες που ενεργοποιούν τη φυσική λειτουργία του δέρματος. Στο επίκεντρο αυτής της στροφής βρίσκεται το PDRN, το λεγόμενο DNA σολομού, που έχει προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον. H δερματολόγος Βάσω Ιακωβάκη εξηγεί. Σε αυτό το επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα», η Τζούλη Αγοράκη υποδέχεται τη δερματολόγο Βάσω Ιακωβάκη και μαζί ξεκαθαρίζουν τον «θόρυβο» γύρω από τη νέα viral θεραπεία. Τι ισχύει όμως στην πραγματικότητα; Η συζήτηση ανοίγει και σε όλο το φάσμα των σύγχρονων βιοδιεγερτικών θεραπειών: από το PDRN και το PRP μέχρι τοmicroneedling και τις τεχνολογίες ραδιοσυχνοτήτων που «ξυπνούν» το δέρμα χωρίς να προσθέτουν όγκο. Η νέα αισθητική δεν επιδιώκει να αλλοιώσει τα χαρακτηριστικά αλλά να αναδείξει μια πιο φρέσκια, υγιή εκδοχή του εαυτού μας. Παράλληλα, τίθενται σημαντικά ερωτήματα: πόσοδιαρκούν τα αποτελέσματα, ποιοι είναι οι κατάλληλοι υποψήφιοι, τι κινδύνους πρέπει να γνωρίζουμε και γιατί η επιλογή εξειδικευμένου γιατρού είναι απαραίτητη. Και, ίσως το πιο ουσιαστικό: πού τελειώνει η φροντίδα του εαυτούκαι πού ξεκινά η υπερβολή; Γιατί, τελικά, όσο κι αν εξελίσσονται οι τεχνικές, ο χρόνος δεν παγώνει, απλώς μπορούμε να μάθουμε να μεγαλώνουμε πιο όμορφα, με μέτρο και επίγνωση.

Όλη η αλήθεια για τη θεραπεία ζεύγους και την κρίση των σχέσεων. Τι γίνεται όταν μόνο ο ένας θέλει να προσπαθήσει; H συστημική ψυχολόγος Άννα Πετράκη εξηγεί. Στο νέο επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα», η Τζούλη Αγοράκη συναντά τη συστημική ψυχολόγο Άννα Πετράκη και συζητούν για τη θεραπεία ζεύγους, χωρίς ωραιοποιήσεις. Πότε είναι η κατάλληλη στιγμή να ζητήσει ένα ζευγάρι βοήθεια και τι πραγματικά μπορεί να περιμένει; Είναι η θεραπεία μια δεύτερη ευκαιρία ή απλώς ένας πιο συνειδητός δρόμος προς τον χωρισμό; Με δεδομένο ότι το 60-75% των ζευγαριών βλέπει βελτίωση, εξετάζουμε τι κάνει τη διαφορά: η δέσμευση, η ειλικρίνεια ή η προσωπική δουλειά που βάζει ο καθένας; Μπορεί να λειτουργήσει αν προσπαθεί μόνο ο ένας; Και αν τελικά ο χωρισμός είναι μονόδρομος, μπορεί να γίνει χωρίς συγκρούσεις και με σεβασμό, ειδικά όταν υπάρχουν παιδιά; Ένα επεισόδιο για όσους αναρωτιούνται αν αξίζει να το παλέψουν ή να εγκαταλείψουν την προσπάθεια..

Δεν είναι όλες οι μορφές κατάθλιψης ορατές. Υπάρχει και εκείνη που δεν σε καθηλώνει στο κρεβάτι, σου επιτρέπει να είσαι λειτουργικός, να δουλεύεις, να γελάς, να συνεχίζεις.Μόνο που μέσα σου κάτι δεν πάει καλά. Ο ψυχίατρος Μάριος Ζίττης εξηγεί. Σε αυτό το επεισόδιο της σειράς «Ψυχή και Σώμα», η Τζούλη Αγοράκη ανοίγει μια πολύ προσωπική συζήτηση για μια λιγότερο αναγνωρίσιμη μορφή κατάθλιψης, τη λεγόμενη λειτουργική κατάθλιψη. Πρόκειται για μια κατάσταση όπου το άτομο παραμένει ενεργό στην καθημερινότητά του, χωρίς εμφανή σημάδια κατάρρευσης. Η συζήτηση με τον ψυχίατρο Μάριο Ζίττη εστιάζει στουςλόγους που πολλοί άνθρωποι διστάζουν να ζητήσουν βοήθεια ή να αποδεχτούν ότι μπορεί να χρειάζονται υποστήριξη. Αναλύονται τα «σιωπηλά» σημάδια τηςκατάθλιψης, που βιώνεται εσωτερικά, όπωςη έλλειψη ευχαρίστησης, η ψυχικήεπιβάρυνση, η εύκολη εξάντληση και η μειωμένη απόδοση, αλλά και οι συνέπειες όταν αυτή παραμένει αδιάγνωστη για χρόνια. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο στίγμα που συνοδεύει την ψυχική υγεία, στους μύθους γύρω από τα αντικαταθλιπτικά και στον ρόλο της ψυχοθεραπείας, με τουςειδικούς να υπογραμμίζουν ότι ο συνδυασμός των δύο μπορεί να προσφέρει ουσιαστική βελτίωση. Παράλληλα, εξετάζεται πώς η κατάθλιψη εμφανίζεται σεδιαφορετικές ηλικίες, ακόμη και στην εφηβεία, και πώς επηρεάζεται από βιολογικούς και ψυχοκοινωνικούς παράγοντες. Ένα επεισόδιο που αποδομεί στερεότυπα και υπενθυμίζει ότι επειδή στέκεσαι όρθιος δεν σημαίνει ότι δεν πονάς και ότι η αναζήτηση βοήθειας είναι πράξη δύναμης, όχι αδυναμίας.

Γιατί η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση εξακολουθεί να προκαλεί αμηχανία και φόβο στους γονείς στην Ελλάδα; Σε ποια ηλικία πρέπει να ξεκινά η συζήτηση για το σώμα, τα όρια και τη σεξουαλικότητα και τι συμβαίνει όταν αυτή η συζήτηση δεν γίνεται ποτέ; Οι κλινικές ψυχολόγοι Δήμητρα Πετανίδου και Νιόβη Μιχαλοπούλου μας μαθαίνουν πώς μπορούμε να μιλήσουμε στα παιδιά χωρίς ντροπή. Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση των παιδιών παραμένει για πολλούς γονείς ένα δύσκολο και συχνά αμήχανο θέμα. Σε αυτό το επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα», η Τζούλη Αγοράκη συζητά με τις κλινικές ψυχολόγους και συνιδρύτριες της ΑΜΚΕ «Ως Αιδώ», Δήμητρα Πετανίδου και Νιόβη Μιχαλοπούλου, για το πότε και πώς ξεκινά μια υγιής συζήτηση με τα παιδιά για το σώμα, τη σεξουαλικότητα και τα προσωπικά όρια. Γιατί η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση εξακολουθεί να θεωρείται ταμπού στην ελληνική κοινωνία; Ποια είναι η πιο συχνή παρανόηση που κάνουν οι γονείς; Πότε είναι πραγματικά νωρίς και πότε είναι ήδη αργά για να ανοίξει αυτή η κουβέντα; Και τι ρόλο παίζουν η ντροπή, η σιωπή και οι οικογενειακές αντιλήψεις στην ενήλικη σεξουαλικότητα;

Πίσω από μαθησιακές δυσκολίες δεν υπάρχουν «ταμπέλες» αλλά παιδιά που προσπαθούν, και συχνά παρεξηγούνται. Η δρ. Ελένη Λιβανίου εξηγεί τι σημαίνει να μαθαίνεις διαφορετικά και πώς μπορούμε να προστατεύσουμε ένα παιδί από το στίγμα. Η Τζούλη Αγοράκη και η δρα Ελένη Λιβανίου, εκπαιδευτική ψυχολόγος με εξειδίκευση στις μαθησιακές δυσκολίες, ξεκαθαρίζουν τι είναι και τι δεν είναι η δυσλεξία και η ΔΕΠΥ, αποδομώντας τον μύθο ότι σχετίζονται με την ευφυΐα. Συζητούν για τις διαφορές στον ρυθμό μάθησης, για τον ρόλο του άγχους και της υπερβολικής έκθεσης στις οθόνες αλλά και για το πώς ένα παιδί μπορεί να στιγματιστεί όταν ακούει διαρκώς τι δεν κάνει καλά αντί για το πώς μπορεί να μάθει να το κάνει αλλιώς. Η συζήτηση φωτίζει το ψυχικό αποτύπωμα που αφήνει η συνεχής σύγκριση μέσα στην τάξη αλλά και τη δύναμη που έχει ένας γονιός ή ένας εκπαιδευτικός όταν επιλέγει να εμφυσήσει πίστη και εμπιστοσύνη σε ένα παιδί. Παράλληλα, παρουσιάζεται το έργο της ομάδας Life is for All, που στοχεύει στην ενημέρωση, την αποστιγματοποίηση και τη συμπερίληψη, υπενθυμίζοντας ότι το 20% του πληθυσμού είναι νευροδιαφορετικό, άρα η διαφορετικότητα δεν είναι εξαίρεση αλλά μέρος της ανθρώπινης ποικιλίας. Ένα επεισόδιο του πόντκαστ «Ψυχή και Σώμα» για το δικαίωμα κάθε παιδιού να ανήκει, τη σημασία της έγκαιρης αξιολόγησης, της σωστής πλαισίωσης και της ουσιαστικής συμπερίληψης. Και, πάνω απ’ όλα, για την ανάγκη να αλλάξουμε το αφήγημα: οι μαθησιακές δυσκολίες δεν είναι τεμπελιά, δεν είναι έλλειμμα, αλλά ένας διαφορετικός δρόμος προς τη γνώση.

Οι προσωπικές δεσμεύσεις είναι συχνά οι πρώτες που προδίδουμε. Η διδάκτωρ υπαρξιακής ψυχολογίας Ιάνθη Σταυροπούλου μιλά για την αναβλητικότητα, την εσωτερική σύγκρουση και εξηγεί γιατί νομίζουμε ότι η αυτοφροντίδα μπορεί πάντα να περιμένει. Kάθε Δευτέρα, κάθε μήνα, κάθε νέα αρχή φέρνει και μια υπόσχεση: «θα φροντίζω τον εαυτό μου», «θα βάζω όρια», «θα ξεκινήσω γυμναστήριο». Κι όμως, αυτές οι δεσμεύσεις είναι συχνά οι πρώτες που εγκαταλείπουμε. Στο νέο επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα» της LiFO συζητάμε με την Ιάνθη Σταυροπούλου για τον αόρατο μηχανισμό που μας κάνει να αθετούμε τα πιο σημαντικά ραντεβού: εκείνα με τον ίδιο μας τον εαυτό. Γιατί αυτή η σχέση είναι συχνά και η πιο ασταθής. Τι ρόλο παίζει η ενοχή; Πώς η τελειομανία μετατρέπει την αλλαγή σε απειλή; Μήπως βαθιά μέσα μας έχουμε μάθει ότι η ξεκούραση, η χαρά και η απόλαυση δεν είναι δικαίωμα αλλά ανταμοιβή που πρέπει πρώτα να κερδίσουμε; Μια κουβέντα για τις μικρές καθημερινές ακυρώσεις που διαμορφώνουν τελικά ολόκληρη τη ζωή μας.

Γιατί ενώ οι γυναικολογικοί καρκίνοι είναι συχνοί, συχνά παραμένουν «σιωπηλοί»; Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γυναίκες για τα συμπτώματα, τους παράγοντες κινδύνου και την αξία της έγκαιρης διάγνωσης; Ο Ιωάννης Σύριος, Παθολόγος – Ογκολόγος στο νοσοκομείο Μητέρα εξηγεί. Σε αυτό το επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα», φιλοξενούμε τον Ιωάννη Σύριο, Παθολόγο – Ογκολόγο, Διευθυντή της 2ης κλινικής Παθολογικής Ογκολογίας στο νοσοκομείο Μητέρα, για μια συζήτηση γύρω από τους γυναικολογικούς καρκίνους. Αναλύουμε τους βασικούς τύπους, τα συχνά «σιωπηλά» συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούμε και τον ρόλο της κληρονομικότητας, ιδιαίτερα όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό καρκίνου. Μιλάμε για το πώς η έγκαιρη διάγνωση αλλάζει ριζικά την πρόγνωση, ποιοι είναι οι βασικοί παράγοντες κινδύνου, τι σημαίνει σωστός προληπτικός έλεγχος και ποια συμπτώματα απαιτούν άμεση αξιολόγηση από ειδικό. Εξετάζουμε επίσης τα σύγχρονα εργαλεία screening, τη σημασία του διαλόγου με τον γυναικολόγο ή τον ογκολόγο, αλλά και τις θεραπευτικές επιλογές που υπάρχουν σήμερα. Παράλληλα, συζητάμε για την εκστρατεία «Έχεις Μήνυμα», που στοχεύει να καλύψει το κενό αξιόπιστης ενημέρωσης και να ενθαρρύνει τις γυναίκες να ακούσουν το σώμα τους και να δράσουν έγκαιρα. Με πρακτικές συμβουλές και ξεκάθαρες επιστημονικές απαντήσεις, το επεισόδιο λειτουργεί ως ένας οδηγός επίγνωσης και ενδυνάμωσης για κάθε γυναίκα που θέλει να μάθει πώς μπορεί να προστατεύσει ενεργά την υγεία της.

Οι ψυχολόγοι μιλούν συνεχώς για όρια, και όχι τυχαία. Τα παιδιά και κυρίως οι έφηβοι δεν ηρεμούν χωρίς αυτά. Τα όρια λειτουργούν ως ένα πλαίσιο ασφαλείας, ένας προσωρινός, «δανεικός» έλεγχος, μέχρι να μπορέσει ο έφηβος να χτίσει τον δικό του, εσωτερικό. Αλλά πώς βάζεις όρια χωρίς να γίνεσαι αυταρχικός; Και πώς αντέχεις την ένταση που φέρνουν; Στο νέο επεισόδιο του «Ψυχή και Σώμα» μιλάμε για ένα από τα πιο απαιτητικά κεφάλαια της γονεϊκότητας: τα όρια στην εφηβεία. Οι έρευνες δείχνουν ότι οι έφηβοι δεν χαλαρώνουν με την απουσία ορίων, αντίθετα τα αναζητούν, ακόμα και όταν τα αμφισβητούν. Τα όρια λειτουργούν σαν ένα εξωτερικό στήριγμα, μέχρι να μπορέσει να αναπτυχθεί ο εσωτερικός νόμος, η συνείδηση. Αυτή η ιδέα δεν είναι καινούργια: ήδη από τον Σίγκμουντ Φρόιντ γνωρίζουμε ότι ο εσωτερικός έλεγχος δεν γεννιέται μόνος του αλλά καλλιεργείται μέσα από τη σχέση, τη σταθερότητα και την επανάληψη. Σε μια ουσιαστική συζήτηση με την προσωποκεντρική ψυχοθεραπεύτρια Σοφιάννα Μηλιωρίτσα τα όρια φωτίζονται όχι ως τιμωρία ή επιβολή αλλά ως πράξη φροντίδας· όχι ως έλεγχος αλλά ως σχέση. Ένα επεισόδιο για γονείς που προσπαθούν να κρατήσουν ισορροπία μεταξύ αγάπης και σταθερότητας χωρίς εύκολες συνταγές αλλά με βαθιά κατανόηση.

Κρέας, βούτυρο και γαλακτοκομικά με πλήρη λιπαρά στην κορυφή. Δημητριακά ολικής άλεσης στο τέλος. Οι νέες διατροφικές οδηγίες των ΗΠΑ για το 2025-2030 μοιάζουν να ανατρέπουν όσα θεωρούσαμε δεδομένα για τη σωστή διατροφή και έχουν ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Οι νέες αμερικανικές διατροφικές οδηγίες έχουν σηκώσει θύελλα συζητήσεων: είναι επιστημονική εξέλιξη ή πολιτική επιλογή; Στο Ψυχή & Σώμα συζητάμε τι πραγματικά αλλάζει και τι σημαίνουν αυτές οι «ανάποδες» συστάσεις για τη δημόσια υγεία. Καλεσμένος ο Αντώνης Ζαμπέλας, πρόεδρος του ΕΦΕΤ, καθηγητής στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και μέλος της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια Τροφίμων. Ξεκινώντας από τα βασικά, συζητάμε τι ακριβώς είναι οι διατροφικές οδηγίες, γιατί κάθε χώρα εκδίδει τις δικές της και πώς οι αμερικανικές συστάσεις επηρεάζουν συχνά τον διεθνή διάλογο γύρω από τη διατροφή. Αναλύουμε τη νέα ανεστραμμένη πυραμίδα, τις αντιφάσεις που προκύπτουν σε σχέση με τη μεσογειακή διατροφή, τους επιστημονικούς προβληματισμούς γύρω από την αυξημένη κατανάλωση ζωικών προϊόντων, την πρωτεΐνη, τους υδατάνθρακες και τις φυτικές ίνες αλλά και τα θετικά στοιχεία, όπως η έμφαση στον περιορισμό των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, της ζάχαρης και του νατρίου. Συζητάμε επίσης τον ρόλο της πολιτικής, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της διατροφής, την απουσία της ενυδάτωσης από τις νέες οδηγίες και τον λόγο που η μεσογειακή διατροφή εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς όχι μόνο για την υγεία μας αλλά και για το μέλλον του πλανήτη.

Τα τελευταία χρόνιαόλο και περισσότεροι άνθρωποι στρέφονται στην τεχνητή νοημοσύνη για απαντήσεις σχετικά με την υγεία τους. Συμπτώματα,εξετάσεις, φάρμακα, δεύτερες γνώμες, όλα περνούν πλέον από τηνοθόνη. Αλλά μέχρι ποιο σημείο μπορεί ένα εργαλείοόπως το ChatGPT να εμπλακεί σε ζητήματα υγείας; Πού τελειώνει ηχρήσιμη ενημέρωση και πού αρχίζει ο κίνδυνος της αυτοδιάγνωσης; Σεαυτό το επεισόδιο της σειράς«Ψυχή & Σώμα» μιλάμεμε τη Φιορίτα Πουλακάκη, μαστολόγοκαι διευθύντρια της Κλινικής Μαστού του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών για τις πραγματικές δυνατότητες της τεχνητήςνοημοσύνης στην ιατρική, τα όριά τηςκαι κυρίως τη δική μας ευθύνη ως χρηστών. Η τεχνητή νοημοσύνημπορεί να είναι πολύτιμο εργαλείο, αλλά στην ιατρική η σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ των ανθρώπων παραμένειαναντικατάσταση.

Μεγαλώσαμε μαθαίνοντας να λέμε «συγγνώμη». Για τον τόνο μας. Για την επιθυμία μας. Για τον χώρο που πιάνουμε. Συγγνώμη που κουράσαμε. Συγγνώμη που θέλαμε κάτι παραπάνω. Συγγνώμη που είπαμε «όχι». Πότε όμως η ευγένεια έγινε μόνιμη κατάσταση απολογίας; Και πώς ζεις σε έναν κόσμο που μοιάζει να ζητά διαρκώς εξηγήσεις για το ποια είσαι; Στο νέο επεισόδιο της σειράς «Ψυχή & Σώμα», συναντάμε τη συγγραφέα και coach Νάνσυ Μαλλέρου με αφορμή το βιβλίο της «Εσωκεντρισμός». Μιλάμε για τη βαθιά ριζωμένη ενοχή που συνοδεύει πολλές γυναίκες από την παιδική ηλικία μέχρι την ενήλικη ζωή, για τη συνήθεια να απολογούμαστε προτού καν μας ζητηθεί, για τον φόβο μήπως φανούμε «δύσκολες», «υπερβολικές» ή «εγωίστριες». Τι είναι, τελικά, ο εσωκεντρισμός και γιατί δεν έχει καμία σχέση με τον εγωισμό; Πώς βάζουμε όρια χωρίς να νιώθουμε ότι πληγώνουμε τους άλλους; Και πώς μένουμε πιστές σε αυτό που είμαστε, χωρίς να σκληραίνουμε ή να χάνουμε την τρυφερότητά μας; Ένα επεισόδιο για όσους κουράστηκαν να ζουν απολογητικά και είναι έτοιμοι να πάρουν πίσω τον χώρο τους.